Untitled-1

Untitled-1

හම්බන්තොට වරාය චීනයට දීම: මලික්ගේ ගිවිසුමට අර්ජුනගේ විරෝධය


malik

ලසන්ත රුහුණගේ

හම්බන්තොට වරාය චයිනා මර්චන්ට්ස් පෝර්ට් හොල්ඩිංග්ස් කම්පැනි ලිමිටඞ්ට විකිණීමේ හෙවත් වසර අනූනව කාලයකට චීනයට ලබාදීමට සකස් කර ඇති ගිවිසුමට වරාය විෂය භාර අමාත්‍ය අර්ජුන රණතුංග මේ වනවිට සිය ලිඛිත විරෝධය දක්වා ඇත. ඒ හම්බන්තොට වරාය පිළිබඳ අමාත්‍ය මණ්ඩල කමිටුවේ සභාපති විශේෂ කාර්යභාර අමාත්‍ය ආචාර්ය සරත් අමුණුගම වෙත 2017.02.27 දින සහිත ලිපියක් යවමින්ය. එහි පිටපත් සංවර්ධන උපායමාර්ග හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ අමාත්‍ය මලික් සමරවික්‍රමට, මුදල් අමාත්‍ය රවී කරුණානායකට, නීතිය සාමය හා දක්ෂිණ සංවර්ධන අමාත්‍ය සාගල රත්නායකට, රාජ්‍ය ව්‍යවසාය හා සංවර්ධන අමාත්‍ය කබීර් හෂීම්ට, ජනාධිපති ලේකම්ට, අග්‍රාමාත්‍ය ලේකම්ට, වරාය හා නාවික අමාත්‍යාංශ ලේකම්ට, මුදල් අමාත්‍යාංශ ලේකම්ට, සංවර්ධන උපායමාර්ග හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ අමාත්‍යාංශ ලේකම්ට, ප්‍රවාහන හා සිවිල් ගුවන්සේවා අමාත්‍යාංශය ලේකම්ට හා ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියේ සභාපතිවරයාට යොමුකර ඇත.
වරාය හා නාවික විෂය භාර අමාත්‍ය අර්ජුන රණතුංගට එම ලිපිය ලිවීම සඳහා නිමිත්ත සපයා ඇත්තේ අමාත්‍ය මලික් සමරවික්‍රම විසින් 2017.02.24 දින අමාත්‍ය අර්ජුන රණතුංගට ලබාදී ඇති හම්බන්තොට වරාය සහන ගිවිසුම පිළිබඳ අවසන් කාර්ය කෙටුම්පතය. ඊට අදාළ සිය නිරීක්ෂණ හා අදහස් වශයෙන් අමාත්‍ය අර්ජුන රණතුංග කරුණු 15ක් සඳහන් කරයි.
1. යෝජිත ගිවිසුම හම්බන්තොට වරාය පෞද්ගලික සමාගමකට පවරා දෙන ගිවිසුමක් බව පෙනීයෑම. ඒ හරහා පිහිටුවීමට යෝජිත පුද්ගලික සමාගම වරාය අධිකාරියක් ලෙස ක්‍රියාත්මකවීමේ හැකියාවක් පැවතීම. (ඊට අමාත්‍යවරයාගේ එකඟතාවක් නොමැති බව පවසයි.)
2. ගිවිසුම තුළ හම්බන්තොට වරාය නැවත ආපසු බාරදීමක් පිළිබඳව සඳහන් නොවීම (වරාය අධිකාරිය මීට ඉහතදී සිය පර්යන්ත රාජ්‍ය පුද්ගලික හවුල්කාරිත්වයන්ට ලබාදීමේ (PPP) ගිවිසුම්වලදී එවැනි කොන්දේසි අඩංගු වූ බව අමාත්‍යවරයා සඳහන් කරයි.)
3. දැනට පවතින වරාය අධිකාරි පනත සංශෝධනය නොකර එම ගිවිසුමට අත්සන් කළ නොහැකි වීම.
4. චයිනා මර්චන්ට්ස් පෝර්ට් හෝල්ඩින්ග්ස් සමාගමට 80%ක කොටස් අයිතිය හා ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියට 20%ක කොටස් අයිතියට එකඟ විය නොහැකි බව. පළමු වසර 20ක කාලයේදී හම්බන්තොට වරාය ලාභ ලැබිය හැකි තත්ත්වයකට පත්විය හැකි බැවින් එම කොටස් අයිතිය 65% සහ 35% ලෙස වෙනස් කරන ලෙස යෝජනා කර ඇත. තවද ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියට හිමි කොටස් අයිතිය අනාගත ආයෝජන සමඟ අඩුවිය නොහැකි බවද දන්වා ඇත.
5. ගිවිසුම් සහන කාලය අවුරුදු 99ක් කිරීම මගින් ව්‍යාපෘති කමිටුව විසින් යෝජනා කළ තාක්ෂණික ඇගැයීම් සැලකිල්ලට ගෙන නොමැති බව; ව්‍යාපෘති කාලසීමාව අවසානයේදී නිශ්චල දේපළ කිසිදු ගෙවීමකින් තොරව ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරියට භාරදිය යුතු බව.
6. චීන සමාගම විසින් ගෙවීමට ඇති මුදලට ඉඩම්වල වටිනාකම අයත් නොවන බව. ගිවිසුමේදී එම මුදලට ඉඩම්වල අයිතියද ඇතුළත් කර ඇති බව. (චීන සමාගමට විකිණීමට යන මුදල තීරණය කර ඇත්තේ ඉදිකිරීම් සඳහා චීනයෙන් ලබාගත් ණයෙන් 80%ක ප්‍රතිශතයක් ලෙසය.)
7. ආරක්ෂාව පිළිබඳ දක්වා ඇති කොන්දේසි චීන සමාගම විසින් කඩකරන විටදී ගත යුතු පියවර ගිවිසුමේ සඳහන්ව නොමැති බව. එම නිසා ජාතික හා කලාපීය ආරක්ෂාව සැලකිල්ලට ගනිමින් හම්බන්තොට වරායේ ආරක්ෂාව පවතින නීති රාමුව යටතේම තබාගත යුතු බවට යෝජනා කර ඇත.
8. ඉඩම්වල ප්‍රමාණය අඩුවුවහොත් ගෙවන මුදල් ප්‍රමාණය අඩුවන බව. චීන සමාගම ගෙවීමට එකඟ වී ඇත්තේ හම්බන්තොට වරාය I හා II අදියර ඉදිකිරීමට වැයවූ මුදලින් කොටසක් බැවින් ගෙවන මුදල හා ඉඩම්වල ප්‍රමාණය අතර සම්බන්ධතාවක් නොමැති බව අවධාරණය කර ඇත.
9. හම්බන්තොට වරායේ සම්පූර්ණ වටිනාකම ඩොලර් බිලියන 1.4ක් බව ඉඟි කෙරෙන වාක්‍ය ගණනාවක් ගිවිසුමේ අන්තර්ගත බව. නිවැරදි නොවන එම වාක්‍ය ඉවත් කළ යුතු බව යෝජනා කර ඇත.
10. ගිවිසුම මගින් චීන සමාගමට සිය අභිමතය පරිදි ගාස්තු තීරණය කිරීමට ඉඩදී ඇති බව. එමගින් කොළඹ වරායටත්, දේශීය ව්‍යවසායකයන්ටත්, ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයටත් අනාගතයේදී දැඩි තර්ජනයක් එල්ල විය හැකි බව.
11. මාගම්පුර වරාය කළමනාකරණ (පෞද්ගලික) සමාගමේ සේවකයන්ගේ රැකියා සුරක්ෂිතභාවය නිශ්චිතවම ගිවිසුමේ සඳහන් නොවීම.
12. චීන සමාගම මුදල් ගෙවන්නේ හම්බන්තොට වරායේ I හා IIඅදියර සඳහා පමණක් වුවත් දැනට සංකල්පයක් පමණක් වන එහි III අදියර ගිවිසුමට ඇතුළත් කර තිබීම. එම වාක්‍ය ඛණ්ඩ ඉවත් කළ යුතු බව.

13. අක්කර 100කින් සමන්විත කෘත්‍රිම දූපත චීන සමාගමට ගිවිසුමෙන් පවරා දීම. එය හම්බන්තොට වරායේ කොටසක් නොවන බව දක්වා ඇත.

14. ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය සතු බලතල පුද්ගලික සමාගමකට පවරා දිය නොහැකි බව හා කිසිදු තුන්වැනි පාර්ශ්වයකටද පැවරිය නොහැකි බව. එම නිසා වරාය අධිකාරියට පමණක් හිමි පොදු සේවා චීන සමාගමට පැවරිය නොහැකි බව.
15. ගිවිසුමේ සඳහන් කර ඇති සමහර උපලේඛන ගිවිසුම සමඟ අමුණා නොමැති බව. ඒ නිසා ගිවිසුම පිළිබඳ අධ්‍යයනය කර වාර්තාවක් ලබාදීමට අපහසු බව.
තවද එම ලිපියේ වැඩිදුරටත් දැක්වෙන්නේ ව්‍යාපෘති කමිටුව හා කැබිනට් මණ්ඩලය පත් කළ සාකච්ඡා කමිටුව නිරීක්ෂණ හා යෝජනා ලබා දුන් බවත්, ඒවා නොසලකා හරිමින් වෙනත් කරුණු ගිවිසුමට ඇතුළත් වූයේ කෙසේදැයි තමන්ට ප්‍රහේළිකාවක් බවත්ය. උදාහරණයක් වශයෙන් හම්බන්තොට වරායේ සිට කි.මී. 50ක පරාසයක් තුළ මෙම චීන සමාගම හෝ ඔවුන් විසින් නම් කරන අයෙකුට සිය තනි අභිමතය පරිදි වරාය හෝ පර්යන්ත වැඩි දියුණු කිරීමට අයිතිය පවරා දීම ගිවිසුමේ යෝජනා කර ඇති බවය. තවද එම කාර්යය සඳහා ඉඩම් අත්පත් කරදීමට ශ්‍රී ලංකා රජය බැඳී ඇතැයිද දක්වා ඇති බවය. එමෙන්ම ගිවිසුමේ ඒ ආකාර කරුණු ඇතුළත් වීම විෂයභාර අමාත්‍යවරයා මෙන්ම හම්බන්තොට වරාය ව්‍යාපෘති අමාත්‍ය කමිටුවේ සාමාජිකයකු වශයෙන් තමන් නොදැන සිටීම බරපතළ කරුණක් බවත්, ඒ පිළිබඳව අප්‍රසාදය පළකරන බවත්, කියන අර්ජුන රණතුංග ඇමතිවරයා හම්බන්තොට වරාය ගිවිසුම සඳහා නීතිපතිවරයාගේ පැහැදිලි කිරීම් හා අනුමැතිය ලිඛිතව ලබාගෙන එය නිශ්චිත ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලියක් සඳහා යොමු කරන ලෙසත් ඉල්ලයි.
අමාත්‍ය අර්ජුන රණතුංග විසින් අමාත්‍ය සරත් අමුණුගමට යවා ඇති එම ලිපිය ගැන අවධානය යොමු කිරීමේදී කැපී පෙනෙන ප්‍රධාන කාරණා කිහිපයක් හඳුනාගත හැකිය. පළමුවැන්න වන්නේ හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමකට ලබාදීමේ කටයුතු වරාය විෂයභාර අමාත්‍ය අර්ජුන රණතුංගගේ අනුදැනුමෙන් හා අනුමැතියෙන් තොරව සිදුවන එකක් බවය. එම ව්‍යාපෘතිය සඳහා කැබිනට් මණ්ඩලය පත් කළ කමිටුවේ නිරීක්ෂණවලටත් පටහැනිව සිදුවන එකක් බවය. ගිවිසුමේ වගන්තිවලට අයත් අත්‍යවශ්‍ය ලිපි ලේඛන සඟවා සිදුකරන එකක් බවය. ශ්‍රී ලංකාවේ වලංගු නීති නොතකා හරිමින් සිදුකරන එකක් බවය. හම්බන්තොට වරායට අයත් නොවන භූමි භාගද අදාළ චීන සමාගමට ලබාදීමට යන බවය. එසේම අනාගතයේදී ඉදිකිරීමට සැලසුම් කර ඇති හම්බන්තොට වරායේ ඉදිරි අදියරවල සම්පත්ද චීන සමාගමට ලබාදීමට නියමිත බවය. එහි ගාස්තු අයකිරීම් වැනි යෝජනා කොළඹ වරායට මෙන්ම ශ්‍රී ලංකා ආර්ථිකයටත් බලපෑමක් එල්ල කළ හැකි බවය. හම්බන්තොට වරායේ වටිනාකම ගණනය කර ඇත්තේ වැරදි ආකාරයකට බවය. ජාතික හා කලාපීය ආරක්ෂාව පිළිබඳව අවධානය යොමුකර නැති බවය. හම්බන්තොට වරාය චීනයට ලබාදීමට යන කාලය දීර්ඝ එකක් බවය. එමෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවට ඇති අයිතියේ කොටස ඉතා පුංචි එකක් බවය. මෙම පත්කිරීම සඳහා ප්‍රසම්පාදන කටයුතු කිසිවක් සිදුකර නොමැති බවය.
එම සියලු කරුණුවලින් පෙනෙන්නේ හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමකට ලබාදීම නිසි සාකච්ඡාවකින් හා කැබිනට් මණ්ඩලයේ හෝ පොදු අනුමැතියකින් තොරව රටට ඉතා අවාසිදායක ලෙස ප්‍රසම්පාදන ක්‍රියාවලියකින් තොරව විෂයභාර අමාත්‍යවරයාද නොවන අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ නියෝජිතයන් වශයෙන් සැලකෙන සංවර්ධන උපාය මාර්ග හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ අමාත්‍ය මලික් සමරවික්‍රමගේ වුවමනාව අනුව සිදුවන්නක් බවය.
ඊට අදාළව තවදුරටත් උදාහරණ සපයන්නේ, හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමකට ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් වරාය හා නාවික කටයුතු අමාත්‍යාංශය විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද නිරීක්ෂණ ගැන අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය විසින් 2016.12.03 දින සහිතව වරාය හා නාවික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ ලේකම්වරයාට යොමු කරන ලද ලිපියය. එහිදී වරාය හා නාවික කටයුතු අමාත්‍යාංශයේ නිරීක්ෂණ සම්බන්ධයෙන් චීන සමාගම දැක්වූ ප්‍රතිචාර කුමක්ද යන්න සම්බන්ධයෙන් දැනුම් දෙන්නේ අග්‍රාමාත්‍ය කාර්යාලය වීම ඒ සඳහා ඇති අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ සම්බන්ධය මොනවට පැහැදිලි කරයි. මෙම ලිපිය ආර්ථික කළමනාකරණය පිළිබඳ කැබිනට් මණ්ඩල කමිටුවේ ලිපියක් ලෙස කැබිනට් මණ්ඩල සාමාජිකයන්ගේ පරිශීලනය සඳහාද ලබාදී තිබූ බව දැනගන්නට ලැබෙන අතර ඒ සඳහා කැබිනට් මණ්ඩලයෙන් අනුමැතිය ලබාගත් අවස්ථාවේදී මුල් ලිපියේ ඇතුළත් නොවූ වැඩිපුර කරුණු ඇතුළත් ලිපියක් ඉදිරිපත් කර කැබිනට් මණ්ඩලය නොමග යවා ඊට අනුමැතිය ලබාගෙන ඇති බවට වූ සැකයක්ද මේ වනවිට ඇතිවී තිබේ.
කෙසේ වෙතත් හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමකට විකිණීම සම්බන්ධයෙන් මේ වනවිට මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමක්ද ශ්‍රේෂ්ඨාධිකරණයට යොමුවී තිබේ. හිටපු අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයෙකු හා රාජ්‍ය ආයතන කිහිපයක නිලතල දැරූවකු වන ආචාර්ය ලලිතසිරි ගුණරුවන් විසින් එම මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සම ඉදිරිපත් කර ඇති අතර එහි වගඋත්තරකරුවන් වශයෙන් අග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහ, අමාත්‍යවරුන් වන අර්ජුන රණතුංග, මලික් සමරවික්‍රම, නිමල් සිරිපාල ද සිල්වා, රවුෆ් හකීම්, චම්පික රණවක, කබීර් හෂීම්, සාගල රත්නායක, රවී කරුණානායක, සරත් අමුණුගම, අනුර ප්‍රියදර්ශන යාපා, අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ අමාත්‍යාං ශයේ උපදේශක ආර්. පාස්කරලිංගම්, ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය, එහි සභාපති හා උප සභාපති, චයිනා මර්චන්ට්ස් හෝල්ඩින්ග්ස් සමාගම, වරාය, මුදල්, සංවර්ධන හා උපායමාර්ග හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ, ප්‍රවාහන හා සිවිල් ගුවන් සේවා යන අමාත්‍යාංශවල ලේකම්වරුද හා නීතිපතිවරයාද නම් කර ඇත.
මෙම අයිතිවාසිකම් පෙත්සම ඉදිරිපත් කිරීමෙන් පසු ශ්‍රී ලංකා වරාය අධිකාරිය වෙනුවෙන් කරුණු දැක්වූ නීතිඥයාද හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමකට ලබාදීමේ ගිවිසුමේ ඇතුළත් කරුණුවලට තමන්ද එකඟ නැති බව අධිකරණයට දක්වා ඇති අතර ඉන්පසු සිදුවී ඇත්තේ වරාය අධිකාරිය වෙනුවෙන් වෙනම නීතිඥයකු අනවශ්‍ය බව ප්‍රකාශ කරමින් රජය වෙනුවෙන් නීතිපතිවරයා ප්‍රමාණවත් බව පවසමින් වරාය නීතිඥවරයා නඩුවට පෙනී සිටීම ‘යහපාලන’ ආණ්ඩුව විසින් වැළැක්වීමය.
අදාළ මූලික අයිතිවාසිකම් පෙත්සමේදී ආචාර්ය ලලිතසිරි ගුණරුවන් කරුණු කිහිපයක් මතුකර ඇත. එනම් හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමට ලබාදීමට ප්‍රථම එහි වටිනාකම පිළිබඳව තක්සේරුවක් නොකිරීම, චීන සමාගමට ලබාදීමට යන මිලට ඉඩම් මිල අයත් නොවීම හා හම්බන්තොට වරායේ භූගෝලීය පිහිටීම මත එහි අනාගත සැබෑ වටිනාකම තක්සේරු කළ යුතුයැයි යෝජනා කිරීමය.
අග්‍රාමාත්‍යවරයාගේ දැඩි උනන්දුවෙන් හා කැපවීමෙන් සිදුවන බවට පෙනෙන හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමකට අවුරුදු 99ක කාලයකට ලබාදීමේ ගිවිසුම පිළිබඳ මෙම හාහෝවේදී අග්‍රාමාත්‍යවරයා විපක්ෂ නායකවරයා වශයෙන් සිටි මහින්ද රාජපක්ෂ පාලන යුගයට නිතැතින්ම අපගේ අවධානය යොමුවේ. ඒ කොළඹ පෝර්ට් සිටි ව්‍යාපෘතිය සම්බන්ධයෙන් එදා විපක්ෂ නායක වශයෙන් වත්මන් අග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහ පාර්ලිමේන්තුවට කළ ප්‍රකාශය හා ප්‍රශ්න කිරීමය.
එහිදී 2014 පෙබරවාරි 05 දින එවක විපක්ෂ නායක පාර්ලිමේන්තුවට කීවේ කුමක්ද? පෝර්ට් සිටි ව්‍යාපෘතිය පිළිබඳව මාධ්‍ය ඔස්සේ විවිධ කරුණු වාර්තා වන බවත්, ඒ ආකාරයේ විශාල හා දැවැන්ත ව්‍යාපෘති ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී ඒ පිළිබඳව ව්‍යවස්ථාදායකය දැනුවත් කිරීම හා පාර්ලිමේන්තුවේ අනුමැතිය විමසීම සිදුකරන හෙයින් එම තොරතුරු පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලෙසය. සිය එජාප ආණ්ඩු කාලයට අදාළව එහිදී රනිල් වික්‍රමසිංහ මහතා පාර්ලිමේන්තුවට කීවේ මහවැලි සංවර්ධන ව්‍යාපාරය, ගම් උදාව, ඇඟලුම් කර්මාන්තශාලා 200 වැඩසටහන, ඉරණවිල, සමනළ වැව, කණ්ඩලම හෝටලය, ජයවර්ධනපුර අගනුවර, නව පාර්ලිමේන්තු සංකීර්ණය, අධ්‍යාපන විද්‍යා පිඨ, රූපවාහිනී විකාශ ආරම්භ කිරීම, දළදා මාලිගාවේ රන් වියන, ලෝක වෙළෙඳ මධ්‍යස්ථානය ආරම්භ කිරීම ආදිය පාර්ලිමේන්තුවට දැනුම් දුන් බවය.
ඒ අනුව එදා විපක්ෂ නායක රනිල් වික්‍රමසිංහ පාර්ලිමේන්තුවේදී පෝර්ට් සිටි ව්‍යාපෘතිය ගැන ඇසුවේ, එම ව්‍යාපෘතිය ආරම්භ කිරීමට හේතුව, වැයවන සම්පූර්ණ මුදල, මුදල් සොයාගන්නේ කෙසේද, ටෙන්ඩර් හෝ යෝජනා කැඳවූවේද, ඒවා ප්‍රසිද්ධියට පත් කළ දින හා මාධ්‍ය කවරේද, නැතිනම් ඒ සඳහා ආයෝජකයන් හා සමාගම් තෝරා ගත්තේ කවර පදනමකින්ද, රජය කොතරම් ඉඩම් ප්‍රමාණයක් සන්තකයේ තබා ගන්නවාද, ක්‍රියාත්මක කිරීමේ බලය පවරා ඇත්තේ කවර අධිකාරියකටද, ලබාදී ඇති බදු සහන කවරේද, ඒවා ලබාදී ඇත්තේ කවර නිර්ණායකයන් යටතේද, ව්‍යාපෘතියෙන් රටට ලැබෙන වාණිජ හා ආර්ථික ප්‍රතිලාභ මොනවාද යන්න හා එම ප්‍රශ්නවලට අදාළ ව්‍යාපෘතියේ වාර්තා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදරිපත් කරනවාද යන්නය.
අද සිදුවී ඇත්තේ කුමක්ද? රාජපක්ෂ පාලනයට සපුරා වෙනස් විනිවිදභාවයකින් යුතුයැයි කියූ ‘යහපාලන’ ආණ්ඩුවක් කරවන එදා විපක්ෂ නායක අද ආග්‍රාමාත්‍ය රනිල් වික්‍රමසිංහගෙන්ම හම්බන්තොට වරාය චීන සමාගමකට විකිණීමේ ගනුදෙනුව පිළිබඳව ඉහත ප්‍රශ්න හෝ ඊට සමාන ආකාරයේ ප්‍රශ්න අද විපක්ෂයට අසන්නට සිදුවන තත්ත්වයක් උදාවී තිබීමය.■