කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය කැබිනෙට්ටුවටත් උඩින් නව ටෙන්ඩරය බාල පොහොර සඳහාද?

අප පසුගිය සතියේ පෙන්වා දුන් පරිදිම රජයේ පොහොර සමාගම්වලින් 2017/2018 මහ කන්නය සඳහා පොහොර සැපයීමේ ටෙන්ඩරය අරමුණු කරගත් පුද්ගලයෙකුට සලකන්නට ගොස් ඇනගෙන තිබේ. ඒ සඳහා නැවත ටෙන්ඩර් කැඳවීමක් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය විසින් සිදුකර තිබේ. ඒ පිළිබඳ දැන්වීමක් 2017 නොවැම්බර් 31 දින රජයේ ඬේලි නිව්ස් පුවත්පතේ පළකර තිබේ. එම දැන්වීමට අනුව යූරියා පොහොර මෙටි‍්‍රක් ටොන් 36,000ක්, TSP පොහොර මෙටි‍්‍රක් ටොන් 12,000ක් හා MOP පොහොර මෙටි‍්‍රක් ටොන් 12,000ක් ලබාගැනීම සඳහා මිල ගණන් කැඳවා ඇත.

එහිදී පසුගිය ටෙන්ඩරයේදී අරමුණු කරගත් ව්‍යාපාරිකයෙකුට සැලකීම සඳහා ඉදිරිපත් කරනු ලැබූ පොහොර ගනුදෙනුව සිදුවන ආකාරය සම්බන්ධයෙන් වූ ance DA Terms  (Documents Against Accept) එක්වරම අයින් කිරීම සැකයට හේතුවිය හැකි කරුණක් නිසාදෝ ඉවත් කර නැති අතර සුපුරුදු ලෙස පොහොර මෙතෙක් මිලදී ගත් LC (Letter of Credits) ක‍්‍රමවේදය ද ඇතුළත් කර තිබේ. ඒ අනුව ඛක්‍ ක‍්‍රමය යටතේ මිල ගණන් ඉදිරිපත් කරන අයගේ මිල ගණන්ද මෙවර සලකා බැලීමට නියමිතය.

මෙහිදී යූරියා පොහොර සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 125,000ක ලංසු ඇපකරයක්ද, TSP පොහොර සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 44,000ක ලංසු ඇපකරයක්ද, MOP පොහොර සඳහා ඇමරිකානු ඩොලර් 42,000ක ලංසු ඇපකරයක්ද ඉල්ලා ඇති අතර එහි තේරුම වී ඇත්තේ පසුගිය ටෙන්ඩරයේදීම වාගේ පොහොර සැපයීම සම්බන්ධයෙන් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශයේ වාර්ෂිකව ලියාපදිංචි පෙර සුදුසුකම් ලැබූ (pre qualified) සැපයුම්කරුවන් සඳහා පමණක් නොව මෙතෙක් පොහොර වෙළෙඳාම සඳහා කිසිදු අත්දැකීමක්, පළපුරුද්දක් හෝ විශ්වාසයක් නැති බාහිර පාර්ශ්වයන් සඳහාද නැවතත් මෙම ටෙන්ඩරය විවෘත කර තිබීමය. (පෙර සුදුසුකම් ලැබූ සැපයුම්කරුවන් වාර්ෂිකව ලංසු ඇපකරයක් තබා ඇති හෙයින් ඔවුන් ටෙන්ඩරයේදී ඉදිරිපත් කළ යුතු අමතර ලංසු ඇපකරය ඉහත සඳහන් ගණනට වඩා අඩුය.

මේ ටෙන්ඩරය සඳහා ලංසු ඉදිරිපත් කිරීම 2017 දෙසැම්බර් 07 වැනිදා දහවල් අවසන් වන අතර සාර්ථක ලංසුව දිනාගන්නා සැපයුම්කරුවන් 2018 ජනවාරි 15 හෝ ඊට පෙර පොහොර සැපයිය යුතුය.

DA ක‍්‍රමවේදය යටතේ අසාර්ථක වූ පසුගිය ටෙන්ඩරය ස්ථාවර ප‍්‍රසම්පාදන කමිටුවේ නිර්දේශය මත අනුමත කරනු ලැබූයේ කැබිනට් මණ්ඩලය විසිනි. ඒ අනුව එම ටෙන්ඩරය අවලංගු කළ යුත්තේද ඊට අදාළව නව ටෙන්ඩරයක් සඳහා අනුමැතිය දිය යුත්තේද කැබිනට් මණ්ඩලය විසිනි.

අරමුණු කරගත් සැපයුම්කරුවකුට සලකන්නට ගොස් ඇනගත් පසුගිය ටෙන්ඩරය අවලංගු කිරීම උදෙසාත් අලූත් ටෙන්ඩරයක් කැඳවීම සඳහාත් විය යුතු පරිදිම කෘෂිකර්ම ඇමති දුමින්ද දිසානායක කැබිනට් මණ්ඩලයට කැබිනට් පත‍්‍රිකාවක් ඉදිරිපත් කර ඇත. ඒ 2017 දෙසැම්බර් 04 දින සහිතව 2017 දෙසැම්බර් 05 වැනිදා පැවති කැබිනට් මණ්ඩලයටය.

එහි අමාත්‍යවරයා සඳහන් කර ඇත්තේ 2017 (2018 මහ කන්නයට අදාළව අවශ්‍ය පොහොර කඩිනමින් ලබා ගැනීම සඳහා නියම කර ඇති සාමාන්‍ය ප‍්‍රසම්පාදන කාලසීමාවන් අබිබවා යමින් හා ලේඛන පිළිගැනීමේ පදනම මත (DA Terms) ප‍්‍රසම්පාදනය කර ගැනීම සඳහා කැබිනට් මණ්ඩලය 2017.10.07 දින ලබා දුන් අනුමැතිය අනුව සිය අමාත්‍යාංශය කටයුතු කළ බවත් එහිදී ලේඛන පිළිගැනීමේ (DA Terms) පදනම මත යූරියා මෙටි‍්‍රක් ටොන් 72,000ක් සඳහා මිල ගණන් ඉදිරිපත් කර තිබූ JAT Holding (Pvt) Ltd සමාගමට 2017.11.21 දින අමාත්‍ය මණ්ඩලය ලබා දුන් අනුමැතිය මත අදාළ ටෙන්ඩරය පිරිනැමීමට නියමිතව තිබුණු බවත්, එසේ වුවද ස්ථාවර අමාත්‍ය මණ්ඩල ප‍්‍රසම්පාදන කමිටුව හා තාක්ෂණික ඇගැයීම් කමිටුව පොහොර සැපයීමේ ප‍්‍රසම්පාදනය පිරිනැමීමට පෙර එම සමාගම විසින් ඉදිරිපත් කර තිබූ ලේඛනවල නිරවද්‍යතාව තහවුරු කරගැනීමට කටයුතු කළ යුතු බවට ගනු ලැබූ තීරණය පරිදි කටයුතු කළ බවත්, එහිදී අදාළ සමාගම ඉදිරිපත් කළ ලේඛනවල යම් ගැටලූකාරී තත්ත්වයක් ඇති බව සනාථ කර ගැනීමට හැකිවූ නිසා නිසි පිළිවෙත් අනුගමනය කරමින් එම ප‍්‍රසම්පාදනය අවලංගු කිරීමට පියවර ගත් බවත්ය.

මේ තත්ත්වය මත සිදුවූ ප‍්‍රමාදයද ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳපොළේ මිල ගණන් ද, පොහොර කඩිනමින් ලබාගැනීමේ අවශ්‍යතාවද සලකා බැලූ අමාත්‍ය මණ්ඩල ස්ථාවර ප‍්‍රසම්පාදන කමිටුව අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ ආවරණ අනුමැතිය ලබාගැනීමට යටත් නව ප‍්‍රසම්පාදන ක‍්‍රියාවලියක් ආරම්භ කිරීමට තීරණය කර ඒ අනුව කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය කටයුතු කරමින් සිටින බව එහි තවදුරටත් සඳහන් කර ඇත.

ලේඛන මත ගෙවීමේ (DA Terms) දින 180 හා දින 270 ණය පදනම මත ගෙවීමේ හා ණයවර ලිපි නිකුත් කිරීමේ (LC Terms) දින 180 හා දින 270 ණය පදනම මත ගෙවීමේ යූරියා මෙටි‍්‍රක් 36,000ක්, TSP මෙටි‍්‍රක් ටොන් 12,000ක් හා MOP මෙටි‍්‍රක් ටොන් 12,000ක් ආනයනය කිරීම, මිල ගණන් කැඳවීම දින 7ක් තුළ සිදු කොට අභියාචනා සඳහා අවකාශ අවුරමින් දින 7ක කාලසීමාවක් තුළ ප‍්‍රසම්පාදන ක‍්‍රියාවලිය අවසන් කිරීම ආනයන ලියවිලි විවෘත කිරීම සඳහා රජයේ පොහොර සමාගම් වෙත භාණ්ඩාගාරයේ සුරැුකුම් ලබා ගැනීම හා මිල උච්චාවචනයෙහි සිදුවන ඌනතාවත් වේ නම් එය භාණ්ඩාගාරය විසින් රජයේ පොහොර සමාගම් වෙත ප‍්‍රතිපූර්ණය කිරීම යන කාර්යයන් සඳහා ඒ අනුව අමාත්‍ය මණ්ඩලයේ ආවරණ අනුමැතිය අමාත්‍යවරයා ඉල්ලා ඇත.

මෙම කැබිනට් පත‍්‍රිකාවේ ඇති ප‍්‍රධාන කරුණු දෙකක් වේ. ඉන් එකක් වන්නේ අවලංගු කළා යැයි කියනු ලබන පසුගිය පොහොර ටෙන්ඩරය හිමි කරගත් Jat Holding (Pvt) Ltd ආයතනය එම ටෙන්ඩරය සඳහා ලංසු ඇපකරය වශයෙන් තැබූ ඇමරිකානු ඩොලර් 240,000ක හෙවත් රුපියල් තුන් කෝටි හැට ලක්ෂයක මුදලින් එම සමාගම බේරා ගැනීමය. එනම් පසුගිය 2017.11.21 දින කැබිනට් මණ්ඩලය අනුමැතිය දුන්නද එම අනුමැතිය අනුව අදාළ සමාගමට ටෙන්ඩරය පිරිනොනැමූ බව සඳහන් කරමින් අවලංගුවීමට නියමිත එම ලංසු ඇපකරයෙන් එම සමාගම මුදවාලීමය.

එම මුදවාලීම සඳහා වත්මන් කැබිනට් පත‍්‍රිකාවේ සඳහන් කරන කරුණ පොහොර හෝ වෙනත් ප‍්‍රසම්පාදන ක‍්‍රියාවලි ගැන දන්නා පිරිසට හාස්‍යයට කරුණක් වනවාට සැකයක් නැත. මන්ද කැබිනට් මණ්ඩල ස්ථාවර ප‍්‍රසම්පාදන කමිටුවද, එම ප‍්‍රසම්පාදනයට අදාළ තාක්ෂණික ඇගැයීම් කමිටුවද ප‍්‍රසම්පාදනයේදී ඉල්ලා සිටි රසායනගාර වාර්තා ඇතුළු සියලූ ලියවිලි පරීක්ෂා කර අනුමැතිය ලබාදී එම අනුමැතිය කැබිනට් මණ්ඩලයටද ඉදිරිපත් කර කැබිනට් මණ්ඩලය විසින් අනුමැතිය ලබාදීමෙන් පසු ලංසුව දිනාගත් සමාගමට එම ලංසුව පිරිනොනමා තවදුරටත් කවුරුන් හෝ ලියවිලි පරීක්ෂා කර (ප‍්‍රසම්පාදන කමිටුව හෝ තාක්ෂණික කමිටුව නොවන  ලංසුව දිනාගත් සමාගම වැරදි ලේඛන ඉදිරිපත් කර ඇති බවට සොයා ගැනීමේ අතිවිශේෂ දක්ෂතාව ය.

මේ කියන කරුණ අනුව පිරිනොනැමූ ලංසුවක් වෙනුවෙන් Jat Holding (Pvt) Ltd හි ලංසු ඇපකරය අවලංගුවීමට හැකියාවක් නැත. අප පසුගිය සතියේ පෙන්වා දුන් ආකාරයට නොවෙතත් එම සමාගම් ලංසු ඇපකරය බේරාදීම සඳහා අතිවිශිෂ්ට තවත් කරුණක් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය ක‍්‍රියාවේ යොදවා ඇති බව පෙනේ. 2017.11.21 දින අදාළ ටෙන්ඩරය පිරිනැමීම සඳහා කැබිනට් මණ්ඩල අනුමැතිය හිමිවී ඉක්මනින් පොහොර ලබාගැනීමේ අවශ්‍යතාවක්ද තිබී එම ටෙන්ඩරය අදාළ සමාගමට පිරිනැමුවේ නැතැයි කීම කැබිනට් මණ්ඩලයට මිස වෙන කිසිවකුට පිළිගත හැක්කක් නොවේ.

මෙහිදී කැබිනට් මණ්ඩලයට සිහිබුද්ධිය ඇත්නම් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යවරයාගෙන් ඇසිය යුතුව ඇත්තේ ඉක්මනින් පොහොර ලබාගැනීමේ අවශ්‍යතාවකුත් තිබී ඒ සඳහා අමාත්‍ය මණ්ඩල අනුමැතියකුත් ලබාගෙන අනුමැතිය ලබාගත් සමාගමට එය පිරිනොනමා සති ගණන් කල් ගත කළේ ඇයිද යන්නය.

වත්මන් කැබිනට් පත‍්‍රිකාවේ ඇති අනෙක් කරුණ වන්නේ කැබිනට් මණ්ඩලයටත් වඩා වැඩි බලයක් කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය සතුව පවතින්නේද යන්නය. මන්ද කැබිනට් මණ්ඩලය ලබා දුන් අනුමැතියකට යටත් ටෙන්ඩරයක් කැබිනට් මණ්ඩලයේ අනුමැතියකින් තොරව අවලංගු කළ හැකිද යන ප‍්‍රශ්නය එහිදී පැන නගින නිසාය. එහිම අතුරු කථාව වන්නේ මෙම කැබිනට් පත‍්‍රිකාව තුළින් කැබිනට් මණ්ඩලය තවදුරටත් නොමග යවා තිබීමය. ඒ 2017 දෙසැම්බර් 05 දින දරන 2017 දෙසැම්බර් මස 06 වැනි දින කැබිනට් මණ්ඩල සාකච්ඡුාවට ඉදිරිපත් කර තිබූ කෘෂිකර්ම අමාත්‍යවරයාගේ මෙම කැබිනට් පත‍්‍රිකාවේ සඳහන් අනුමැතිය ඉල්ලා ඇති කටයුතු එම අනුමැතියට පෙර කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය විසින් ආරම්භ කර තිබීමය.

ඒ අනුමැතිය ඉල්ලා ඇති මේ ටෙන්ඩරයට අදාළ දැන්වීම 2017 නොවැම්බර් 30 දින ඬේලි නිව්ස් පුවත්පතේ පළකිරීමය. ඒ අනුව සැපයුම්කරුවන් අවශ්‍ය ලියවිලි කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශයෙන් ඉන්පසු කාලයේදී හෙවත් කැබිනට් පත‍්‍රිකාව ඉදිරිපත් කිරීමට පෙර ලබාගැනීමය. ඒ අනුව මෙම ටෙන්ඩරයේ ලංසු ඉදිරිපත්වීම අවසන් වන්නේ 2017 දෙසැම්බර් 07 දින සවස 2.30ටය. එම අවස්ථාවේම ලංසු විවෘත කිරීම සිදුකරන අතර සාමාන්‍ය ක‍්‍රමවේදයේ පැවති දින 14ක අභියාචනා ඉදිරිපත් කිරීමේ අවස්ථාව ලංසු තබන්නන්ට ලබා නොදී ලංසු විවෘත කිරීමෙන් දින 7ක කාලයක් තුළ සුදුස්සෙකු තෝරා ගැනීමට නියමිතය.

කටයුතු සිදුවන්නේ ඒ ලෙස නම් කැබිනට් මණ්ඩල අනුමැතියක් යන්න කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශයට අවශ්‍ය නැති බව පැහැදිලිය. මන්ද ජනාධිපතිවරයාගේ අගසව් වන ශ‍්‍රී ලංකා නිදහස් පක්ෂයේ මහ ලේකම් ධුරය දරන දුමින්ද දිසානායක යටතේ පවතින කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශය ඉන්නේ කැබිනට් මණ්ඩලයටත් වඩා ඉහළින් බව මේ මගින් අපට පෙන්වා ඇති බැවින්ය.

එසේම මෙම දෙවන ටෙන්ඩරයේදීද කවුරුන් හෝ සමාගමකට සැලකීමේ උත්සාහය අත්හැර නැති බව තවදුරටත් අපට දැනගන්නට ඇත. ඒ මෙතෙක් පොහොරවල ප‍්‍රමිතිය පරීක්ෂා කළ ක‍්‍රමවේදයට පටහැනිව පොහොර ප‍්‍රමිතිය සලකා බැලීමේ ක‍්‍රමවේදයක් මෙවර ටෙන්ඩරයට ඇතුළත් කර ඇති නිසාවෙනි. ඒ ලබාගන්නා පොහොර තොගය කොළඹ වරායට ගොඩබෑමට ප‍්‍රථම වරායෙන් පිටත මුහුදේ තිබියදී (out Harbour)   තොග වශයෙන් නැවේ තිබියදී ප‍්‍රමිතිය පරීක්ෂා කිරීමට ගෙන ඇති තීරණය මෙතෙක් පැවති ක‍්‍රමවේදය වී ඇත්තේ මිල ගණන් ඉදිරිපත් කිරීමේදී අදාළ පොහොරවල ප‍්‍රමිතිය සම්බන්ධයෙන් ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගත් ආයතනයකින් සහතිකයක් ලබාදීමත්, පොහොර ලබාගෙන බෑග්වලට ඇසුරුම් කිරීමෙන් පසු සෑම පොහොර මෙටි‍්‍රක් ටොන් එකක්ම ආවරණය වන පරිදි ප‍්‍රමිතිය පරීක්ෂා කිරීමේ සාම්පල් ලබාගෙන එම සාම්පල් පරීක්ෂාවට ලක්කිරීමය. එම ක‍්‍රමවේදයේදී නියම සැපයුම්කරුවන් මුලින් ලබා දුන් ප‍්‍රමිතිය පිළිබඳ වාර්තාත් සාම්පල් ලබාගැනීමෙන් පසු ලබාගත් වාර්තාත් අතර ප‍්‍රමිතියේ ප‍්‍රශ්නයක් මෙතෙක් පැන නැගී නැත.

එහෙත් මෙවර සිදුකිරීමට යන ප‍්‍රමිතිය පරීක්ෂා කිරීමේ ක‍්‍රමවේදය අනුව මුළු පොහොර තොගයේම ප‍්‍රමිතිය පරීක්ෂා කිරීමට අවස්ථාව නොලැබෙන බව ඒ පිළිබඳ විශේෂඥයන්ගේ මතය වී ඇත. ඊට හේතුව තොග වශයෙන් නැවේ තිබියදී එම තොගයේ ඉහළ ස්ථරයේ පමණක් සාම්පල් ලබාගැනීමට හැකිවීමය. ඒ අනුව ඉහළ ස්ථරයේ ප‍්‍රමිතියෙන් යුතු පොහොර ඊට යටින් ප‍්‍රමිතියෙන් බාල පොහොරත් තිබීමේ හැකියාව හෙවත් සම්භාවිතාව වැඩිය. තවද මෙවර ටෙන්ඩරයේදී රජයේ කාර්මික තාක්ෂණ ආයතනය (ITI) හා ශ‍්‍රී ලංකා ප‍්‍රමිති ආයතනය (SLSF) හෝ වෙනත් ආයතනයකින් ප‍්‍රමිතිය පරීක්ෂා කරන බව සඳහන් කිරීමද මේ සැකය තවත් තීව‍්‍ර කර ඇත.

පොහොර වෙළෙඳපොළ පිළිබඳ නිරීක්ෂණය කරන පිරිස පවසන්නේ ජාත්‍යන්තරව විකුණාගත නොහැකි තත්ත්වයෙන් බාල පොහොර තොගයක් මැදපෙරදිග කලාපයට අයත් රටක මේ දිනවල ඇති බවය. බැර අපද්‍රව්‍ය ප‍්‍රමාණය 1%කට වඩා වැඩි මෙම පොහොර යෙදුවහොත් එය භූමියට විශාල හානියක් සිදුකරන බව පැවසෙන අතර උඩින් හොඳ පොහොර ස්ථරයක් අතුරා එම හොඳ පොහොරවල සාම්පල් පරීක්ෂා කර ශ‍්‍රී ලංකාව මේ මිලදී ගන්නට උත්සාහ කරන්නේ එම බාල පොහොරද යන සැකය දැන් මතුවී තිබේ. ඒ වෙන කිසිවක් නිසා නොව කෘෂිකර්ම අමාත්‍යාංශයේ පොහොර සැපයුම්කරුවකු වශයෙන් පෙර සුදුසුකම් නොලැබූ පෙර ටෙන්ඩරයේදී කරළියට ආ Jat Holdings  වැනිම සමාගමක් මෙම ටෙන්ඩරය සඳහා වූ ලියවිලි රැුගෙන ගොස් තිබීමේ පසුබිම තුළය. ඒ අනුව මෙම දෙවන ටෙන්ඩරයද කාට හෝ සලකා එම සැලකීමට ලැබෙන ප‍්‍රතිඋපකාරය වශයෙන් ලැබෙන දෙය කාගේ හෝ සාක්කුවට වැටෙන ගනුදෙනුවෙක්ද යන සැකය බැහැර කරන්නේ නැත.