රාවය

මයිකල් ඔන්ඩච්චි පනස් වසරක විශ්ව සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදානය

මයිකල් ඔන්ඩච්චි පනස් වසරක විශ්ව සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදානය

සම්පත් බණ්ඩාර

“පාඨක සිත් සතන් වසඟ කරමින් අනවරතව ගලා යන ඔහුගේ ව්‍යක්ත, කාව්‍යමය බස්වහර විටෙක අතිශය සුමටය, තවත් විටෙක අතිශය දෘඪය, ව්‍යංගාර්ථයන් මෙන්ම ගුඪාර්ථයන්ද, උපමා රූපක මෙන්ම, කාව්‍යමය අලංකරණයන්ද, ඒ තුළ චිත්තාකර්ෂණීය ලෙස ගැබ්වී ඇත. නවකතාව ඔහුට කවියකි. කවිය හෘදයංගම ආමන්ත්‍රණයකි. ඒ සියල්ල ඔහුටම ආවේණික වූ භාෂාමය ලාලිත්‍යයකි. ඔහු ඉංග්‍රීිස බස අතිශය සුමට ලෙස හසුරුවන්නේ නෙක වර්ණ සමග කැන්වසයක් මත හරඹ කරන බුහුටි සිත්තරෙකු මෙනි…”
මේ සංක්ෂිප්ත හේතු පාඨය මයිකල් ඔන්ඩච්චි නම් ලංකාවේ උපන් විශ්ව සම්භාවනීය ලේඛකයා අරබයාය.
නවකතාකරුවකු, කවියකු, සංස්කාරකවරයකු මෙන්ම සිනමාකරුවකුද වන මයිකල් ඔන්ඩච්චි 1967 වසරේ ‘The Dainty Monsters’ කාව්‍ය සංග්‍රහය එළිදක්වමින් ආරම්භ කරන ලද විශ්ව සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදානයට දැන් පනස් වසරක් සම්පූර්ණ වී තිබේ. මේ වසර ඔහු හැත්තෑ පස්වැනි වියට එළැඹෙන වසරයි. මේ කාලපරාසය තුළදී ලොව කතාබහට මෙන්ම ඇගැයීමට ලක්වූ නවකතා 6ක්, කාව්‍ය නිර්මාණ කෘති 10ක් ප්‍රබන්ධ නොවන කෘති රැසක්, සංස්කරණ කෘති 12ක් හා මතක සැමරුම් කෘතියක් එළිදක්වා ඇති ඔහුගේ නිර්මාණ දිවි සැරිය බුකර් සම්මානය වැනි කීර්තිමත් සාහිත්‍ය සම්මාන රැසකින් මෙන්ම ගෞරව සම්මාන හා පදක්කම් කිහිපයකින්ද විසිතුරුය.
සිය නිර්මාණ දිවියට පනස් වසර සපිරීම, හැත්තෑ පස්වැනි උපන්දින සැමරුම වැනි පෞද්ගලික කරුණු කාරණා කෙසේ වුවද, මයිකල් ඔන්ඩච්චි 2018 වසන්ත සමයේ ලොව වඩාත්ම කතාබහට ලක්වන ලේඛකයා බවට පත්වන ලකුණු දැනටමත් විiමානවෙමින් තිබේ. එයට හේතුපාදක වී ඇත්තේ ඔහුගේ නවතම නවකතාව ‘Warlight’ මැයි 7 වැනිදා කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ නුවරදී එළිදැක්වීමයි. දැනටමත් ලොව පුරා පවත්පත් සාහිත්‍ය පිටු, සාහිත්‍ය වෙබ් අඩවි ‘Warlight’ එළිදකින පුවත වෙනුවෙන් කැපී පෙනෙන ඉඩකඩක් වෙන්කර තිබෙනු දක්නට ලැබේ. මයිකල් ඔන්ඩච්චිගේ අග්‍රගණ්‍ය කෘතිය වන ‘The English Patient’ මෙන්ම මේ නවමු නවකතාවද දෙවැනි ලෝක මහා සංග්‍රාමයේ අවසන් සමය පසුබිම් කරගත් එකකි. දෙවැනි ලෝක යුද්ධයෙන් පසු මාපියන් විසින් අතහැර දමන ලද ළමයින් දෙදෙනකු වටා ගෙතුණු මේ කතා පුවත යුද්ධයේ බිහිසුණු බව, හුදෙකලාව, ප්‍රේමය හා ත්‍රාසය කැටි වූ එකක් ලෙස හඳුන්වා ඇත. පිටු 304කින් සමන්විත කෘතියේ නිල එළිදැක්වීම මැයි 7 සන්ධ්‍යාවේ සිදුවන අතර, මැයි 8 වැනිදා සිට එය ලොව පුරා බෙදාහැරීමට අදාළ ප්‍රකාශන සමාගම කටයුතු යොදා තිබේ.
දශක පහක් පුරා අනවරතව ගලා ගිය මයිකල් ඔන්ඩච්චිගේ අනුපමේය සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදානය පිළිබඳ කතාබහ කිරීමට මේ සුදුසුම අවස්ථාවයි.
පිලිප් මයිකල් ඔන්ඩච්චි 1943 සැප්තැම්බර් 12 දින කොළඹදී උපත ලැබීය. ඔහුගේ මව්පියන් ලාංකික වන අතර, ඔහු සිංහල, බර්ගර්, දෙමළ මිශ්‍ර සම්භවයක් ඇත්තෙකි. ආගම ක්‍රිස්තියානිය. කුඩා කල ලංකාවේ හැදී වැඩුණු ඔහු සිය මව සමග එංගලන්තයේ පදිංචියට යන්නේ වයස අවුරුදු එකොළහේදී (1954) ය. එංගලන්තයේදී ඔහු මූලික අධ්‍යාපනය ලැබුවේ ලබන වසරේ සිය 400 වැනි වසර සමරන ලන්ඩන් නුවර කීර්තිමත් ‘ඩුල්එච්’ විද්‍යාලයෙනි. (Dulwich College) 1962 වසරේ කැනඩාවේ ටොරොන්ටෝ නගරය සිය පදිංචිය සඳහා තෝරාගත් ඔන්ඩච්චි 1965දී කැනේඩියානු පුරවැසිභාවය ලබා ගත්තේය. ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍යය සිය මුඛ්‍ය විෂය කරගත් ඔහු ටොරොන්ටෝ විශ්වවිද්‍යාලයෙන් බී.ඒ. (ගෞරව) උපාධියද, කැනඩාවේ ‘කින්ස්ටන්’හි ක්වීන්ස් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් එම්.ඒ. උපාධියද ලබා ගත්තේය. ලෙනොක්යවීල්හි බිෂොප්ස් විශ්වවිද්‍යාලයෙන් ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය පිළිබඳ විශේෂ උපාධියක් ලද ඔහු, උසස් අධ්‍යාපනයෙන් පසු දිගු කලක් ‘වෙස්ටර්න් ඔන්ටාරියෝ’ විශ්වවිද්‍යාලයේ හා යෝර්ක් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය විෂය ඉගැන්වීමේ නිරත විය.
1962 වසරේදී (වයස අවුරුදු 19දී) ‘Social Call’ නමින් කවි එකතුවක් පළ කළද, ඔහුගේ මුද්‍රණයෙන් නිකුත් වූ ප්‍රථම සාර්ථක කෘතිය ලෙස සැලකෙන්නේ 1967 වසරේ එළි දුටු ‘The Dainty Monsters’ නමැති කාව්‍ය එකතුවයි. ඔහුගේ පළමු නවකතාව නිකුත්වන්නේ එයින් වසර නමයකට පසු 1976 වසරේදීය. එය ‘Coming Through Slaughter’ නම් විය. මයිකල් ඔන්ඩච්චි ලෝ ප්‍රකට වූයේ ඔහුගේ ‘ද ඉන්ග්ලිෂ් පේෂන්ට්’ නම් නවකතාවට බුකර් සම්මානය හිමිවීමත් සමගය. පොදු රාජ්‍ය මණ්ඩලයීය රටවල් හැත්තෑ දෙකේ මෙන්ම අයර්ලන්තය, පාකිස්තානය හා දකුණු අප්‍රිකාවේ පළමුවැනි විශිෂ්ටතම නවකතාවට වාර්ෂිකව පිරිනැමෙන බුකර් සම්මානය එංගලන්තයේ පිදෙන කීර්තිමත්ම සාහිත්‍යය ත්‍යාගය ලෙස පිළිගැනේ. ඔන්ඩච්චි බුකර් සම්මානයෙන් පුද ලද ලංකාවේ උපන් පළමුවැනි පුද්ගලයා මෙන්ම ප්‍රථම කැනේඩියානුවාද වෙයි. මයිකල් ඔන්ඩච්චි බුකර් සම්මානය සමග ලැබූ ස්ටර්ලිං පවුම් පනස් දහසක (රුපියල් කෝටියකට මඳක් වැඩි) ත්‍යාග මුදල පරිත්‍යාග කළේ තම උපන් බිම වූ ලංකාවේ ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය කෘති සඳහා සම්මාන ප්‍රදාන උළෙලක් ආරම්භ කිරීමටය. ඔහු එය තම මෑණියන් වූ ඩොරිස් ග්‍රේෂන් මැතිනියගේ නමින් නම් කළේය. 1993 වසරේ ආරම්භ වූ ‘ග්‍රේෂන්’ සම්මානය අද ඉංග්‍රීසි සාහිත්‍ය සඳහා ලංකාවේ පිදෙන විශිෂ්ටතම සම්මානය ලෙස පිළි ගැනේ. මැයි මාසයේදී පැවැත්වීමට නියමිත මේ සම්මාන උළෙල මෙවර පැවැත්වෙන්නේ විසිපස්වැනි වරටය. මෙම සම්මාන ප්‍රදානය සඳහා සරසවි ප්‍රකාශන සමාගමද අත්වැල් බැඳගෙන සිටී.
ඇන්තනී මින්හෙල්ලා විසින් ඔහුගේ ‘ද ඉන්ග්ලිෂ් පේෂන්ට්’ නවකතාව ඇසුරෙන් නිර්මාණය කළ ‘ද ඉන්ග්ලිෂ් පේෂන්ට්’ චිත්‍රපටය 1996දී ඇකඩමි සම්මාන 9ක් දිනාගැනීමට සමත් විය.
‘ඉන්ග්ලිෂ් පේෂන්ට්’ නවකතාව නවකතා ඉතිහාසයේ සුවිශේෂ කෘතියක් බවට පත්වෙමින් ලොව හොඳම පොත් අතරටද එක්ව තිබේ. එංගලන්තයේ මුද්‍රිත ‘501 Must – read Books’ කෘතියටද ‘1001 Books – you must read before you die’ වැනි කෘති අතරටද එය ඇතුළත්ව තිබේ. ඔහුගේ නවකතා කිහිපයකට හා මතක සටහන් කෘතියකට ලංකාව පසුබිම් වී තිබේ. ‘Running in the family’ මතක සැමරුම් කෘතිය 1978 හා 1980 වසරවල ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවල අත්දැකීම් හා ඔහුගේ අත්දැකීම් විස්තර කරන්නක් වන අතර, ‘Anil’s Ghost’ ලංකාවේ උතුරු නැගෙනහිර පැවති යුද්ධය ආඛ්‍යාන කරගත් නවකතාවකි. ‘The Cat’s Table’ (2011) එකොළොස් හැවිරිදි දරුවකු එංගලන්තය බලා යන නෞකා ගමනක අත්දැකීම් හෙළිකරයි. මයිකල් ඔන්ඩච්චිද ලංකාවේ සිට එංගලන්තය බලා නැව් නැංගේ එකොළොස් හැවිරිදි වියේ පසුවෙද්දීය. මයිකල් ඔන්ඩච්චිගේ අත් පිටපත්, සටහන් පොත්, අත්අකුරු, ඡායාරූප එකතුවක් දැන් ඇමරිකාවේ ඔස්ටින් නගරයේ ටෙක්සාස් විශ්වවිද්‍යාලයේ ‘හැරී රැන්සම්’ මධ්‍යස්ථානයේ පිහිටුවා තිබේ.
මයිකල් ඔන්ඩච්චිගේ කව්ලැකිය, නවකතා ආඛ්‍යාන, එහි බස්වහර, එහි සාහිත්‍යමය බරසාරබව ආදිය පිළිබඳව ලොව පුරා ගැඹුරින් සංකථනයට බඳුන් වී ඇතත්, ඔහුගේ සිනමා සංස්කරණ භූමිකාව තරමක් අප්‍රකටය. ‘ද ඉංග්ලිෂ් පේෂන්ට්’ චිත්‍රපටයේ සංස්කාරකවරයා ඔහුය. කොපොලා, ෂිම්මර්මාන් වැනි ප්‍රකට අධ්‍යක්ෂවරුන් සමග ඔහු සිනමා සංස්කරණයට කිහිපවරක්ම දායක වී තිබේ. 2003 වසරේ නිකුත් වූ ‘Conversations’ නම් ග්‍රන්ථය සිනමා සංස්කරණ කලාව පිළිබඳ වෝල්ටර් මෝර්ච් සමග කළ සංකථනමය කෘතියකි. එය සිනමා සංස්කරණ කලාව හදාරන්නන්ගේ අත්පොතක් බවට පත්ව ඇත.
මයිකල් ඔන්ඩච්චි වාසය කරන ටොරොන්ටෝ නගරය කැනඩාවේ විශාලතම නගරය, වාණිජ්‍ය මූලස්ථානය පමණක් නොව එරට කලාවේ හා සාහිත්‍යයේද ක්ෂේම භූමියයි. කලාගාර, කෞතුකාගාර, ඔපෙරා, සංගීතය හා නාට්‍යාගාර සපිරි එය කැනඩාවේ කලාවේ තොටිල්ලයි. ඔන්ඩච්චි අද ටොරොන්ටෝ නගරයේ පමණක් නොව ලොව දෙවැනි විශාලතම රට වන කැනඩාවේද සම්මානනීය හා කීර්තිමත් පුරවැසියෙකි. ලින්ඩා ස්පෙල්ඩින් නමැති කැනේඩියානු ලේඛිකාව සමග විවාහ වී සිටින ඔහුට දරුවන් දෙදෙනෙකි. ප්‍රකට ලේඛක ක්‍රිස්ටෝපර් ඔන්ඩච්චි ඔහුගේ වැඩිමහලු සොහොයුරාය.
මයිකල් ඔන්ඩච්චි බෙහෙවින් ධනවත් ලේඛකයෙකි. ඔහුගේ කෘති ප්‍රධාන ජාත්‍යන්තර භාෂා සියල්ල ඇතුළු භාෂා රාශියකට පරිවර්තනයවෙමින් දිනපතා ලොව පුරා අලෙවි වෙයි. ජාත්‍යන්තර ‘Forbes’ සඟරාවට අනුව ඔහුගේ වත්කම ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 6කි. (රුපියල් කෝටි 90කට අධිකය)
මයිකල් ඔන්ඩච්චි යනු අවිවාදයෙන්ම, නිසැකයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවෙන් බිහිවූ වැඩිම විශ්ව කීර්තියක් ලැබූ ප්‍රබන්ධ ලේඛකයාය. අපේ රටේ උපන් ලෝක පූජිත කවියාය. මේ පනස් වසර තුළ ඔහු තම මව්බිම ලෙස ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දුන් ගෞරවය අනල්පය. ලොවේ කොතැනක හෝ ඔහු ගැන කියවෙන අවස්ථාවක Sri Lankan Born (ශ්‍රී ලංකාවේ උපන්) යන්න කියැවෙයි. එහෙත් 2005 වසරේ ලබාදෙන ලද ‘ශ්‍රී ලංකා රත්න’ සම්මානය හැර අප ඔහු වෙනුවෙන් පිදූ වෙන කිසිවක් ගැන දැනගන්නට නැත. අපේ රටේ තිබෙන විශ්වවිද්‍යාල කිසිවක් ඔහුට ගෞරව ආචාර්ය උපාධියක් හෝ සාහිත්‍ය සූරී (D. Lit) උපාධියක් පිරිනැමීම පිළිබඳ සිතා බලාවත් නැත. සිංහල භාෂිත සමාජය හා සාහිත්‍ය ප්‍රාමාණිකයන් ඔහු පිළිබඳ ප්‍රමාණවත් සංවාදයක පවා නොයෙදුණු තරම්ය. ශාස්ත්‍රාලයීය බුද්ධිමතුන්, සාහිත්‍යකරුවන් මෙන්ම අපේ මාධ්‍යයද මේ විශ්වීය ලාංකික සලකුණ අමතක කරදැමීමට උත්සාහ කරද්දී ඔහු තම උපන් බිමට අප්‍රමාණ විශ්ව කීර්තියක් ලබාදීමෙන් නොනැවතී අපට ග්‍රේෂන් සම්මාන උළෙලද ප්‍රදානය කළේය.
පමාවී හෝ අප ඔහුගෙන් සමාව ගත යුතුය.
කල්ගත වී හෝ ජාතියක් ලෙස යමක් ඔහුට පිදිය යුතුය. රටක් ලෙස ඔහු සැමරිය යුතුය.