විදුලිබල මණ්ඩලයට බිලියන 50කට අධික පොල්ලක්

නිමල් අබේසිංහ

විදුලිබල මණ්ඩලයට 63%ක අයිතිය ඇති ලංකා ට්‍රාන්ස්ෆෝමර්ස් ලිමිටඞ් ආයතනයට අනුබද්ධ සමාගමක් වන වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම විසින් කෙරවළපිටියේ ඉදිකරන ලද ද්විකෘත විදුලි බලාගාරයෙන් විදුලිය මිලදී ගැනීමට ඇති කරගත් ගිවිසුම් ප්‍රකාරව වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම කටයුතු නොකිරීම නිසා ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයට සිදුව ඇති පාඩුව අති දැවැන්ත එකක් වුවත් එය මෙතෙක් ගණනය කර නොමැත.

2007 ජනවාරි 10 දින විදුලිය මිලදී ගැනීම වෙනුවෙන් ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය සහ වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම අතර ගිවිසුමක් අත්සන් කර ඇත. මෙම එකඟතාවට අනුව වසර 2011 සිට මේ දක්වාම ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය කෙරවළපිටිය බලාගාරයේ සත්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ විශ්ලේෂණය කොට ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයට කිසියම් ප්‍රතිලාභයක් ලබාගැනීමට උත්සාහ කළත් වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම මේ සඳහා සහයෝගය ලබාදීම පැහැර හැරීම ඊට හේතුව වේ.

විදුලිබල මණ්ඩලයේ පවතින තොරතුරු අනුව මෙම විදුලිබලාගාරයේ ද්විත්ව ක්‍රියාකාරීත්වය 2010 මැයි 10 දින සිට ආරම්භ කර ඇත. විදුලිය මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුමෙහි සඳහන් පරිදි බලාගාරය ක්‍රියාත්මක කිරීම සඳහා එකඟ වී ඇති පරාමිතීන් සහ අගයන් පදනම් කරගෙන මුදල් ගෙවීම සිදුකළ යුතුය. එසේම එම අගයන් සහ පරාමිතීන් පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක් වසරකට පසුව සිදුකර ඒ අනුව විදුලි මිල තීරණය කළ යුතුය. මෙකී කොන්දේසි ක්‍රියාත්මක විය යුත්තේ වසරකින් පසුවය. එබැවින් 2010 මැයි 10 සිට 2011 මැයි 10 දක්වා වසරේ විදුලි බලාගාරයේ ක්‍රියාකාරීත්වයේ පරාමිතීන් සහ අගයන් පිළිබඳ විශ්ලේෂණයක් සිදුකිරීම අනිවාර්ය වනමුත් එසේ කිරිම සඳහා වෙස්ට් කෝස්ට් ආයතනය සිය සහයෝගය දැක්වීම පැහැර හැර තිබේ.

මෙම ගැටලුව විසඳා ගැනීම සඳහා විදුලිබල මණ්ඩලය දිගින් දිගටම ගත් උත්සාහය මෙලෙස දැක්විය හැකිය. 2011දී විදුලිබල මණ්ඩලයේ සාමාන්‍යාධිකාරී විසින් කෙරවළපිටිය විදුලි බලාගාරයේ ක්‍රියාකාරීත්වය අධ්‍යයනය කිරීමට කමිටුවක් පත්කර ඇති අතර, 2012 ජූනි මාසයේදී මිල ගණන් සංශෝධනය කිරීමට අවශ්‍ය තොරතුරු ඉල්ලා යවා ඇතත්, වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම එය මගහැර ඇත. ඒ ගැන කළ සිහිකැඳවීම්ද සැලකිල්ලට බඳුන් කර නැත. මේ තිබෙන තොරතුරු අනුව එතැන් පටන් 2018.10.04 මාසය දක්වාම විදුලිබල මණ්ඩලය මෙකී උත්සාහයෙහි යෙදී ඇතිමුත් විවිධ හේතූන් මෙන්ම විවිධ විරෝධතාවන් දක්වමින් වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම මෙම සාකච්ඡාවන් කඩාකප්පල් කිරීමේ ක්‍රියාවලියක යෙදී තිබේ. සමස්තයක් ලෙසින් ගතහොත් මෙම කාලවකවානුව තුළ විදුලිබල මණ්ඩලය උත්සාහ ගත් අවස්ථා ගණන 28කි.

මෙහිදී ඉතා වැදගත් කරුණු කීපයක් ලංවිම තාක්ෂණ කමිටුව විසින් 2017 දෙසැම්බර් 06 දින ලංවිම සාමාන්‍යාධිකාරිවරයාට ලබා දුන් වාර්තාවේ සඳහන්ය. එහි සඳහන් වන්නේ වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම විදුලිය මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුමෙහි කොන්දේසි අනුව සිදුකළ යුතු නීතිමය සාකච්ඡාව කඩාකප්පල් කරමින් අදාළ නොවන මත ඉදිරිපත් කරමින් කටයුතු කිරීම නිසා කෙරවළපිටිය විදුලි බලාගාරයේ සත්‍ය ක්‍රියාකාරීත්වය පිළිබඳ සත්‍ය පරීක්ෂාවක් කරන තෙක් දැනට ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගමට ඩීසල් සඳහා ගෙවා ඇති මිල සහ සත්‍ය වශයෙන් ඩීසල් සඳහා ලංකා ඛනිජ තෙල් සංස්ථාවට ගෙවා ඇති මිල අතර වෙනස 2016 සිට මේ වන තෙක් ගෙවන ලෙස සමාගටම දැන්විය යුතු බවය. ඒ අනුව මේ දක්වා සමාගමට ලංවිම ගෙවා ඇති වැඩිපුර මුදල් මාසික බිලෙන් අඩුකරගත යුතු බවත්ය. එලෙසම විදුලි බලාගාරය පිළිබඳ පූර්ණ විගණනයක් සිදුකළ යුතු බවත්ය.
මෙයින් පැහැදිලිවන්නේ කුමක්ද? වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම බලාගාරයේ ක්‍රියාකාරීත්වය සඳහා වන වියදම සැබෑ ලෙස දැක්වීමට ඇති අකමැත්ත සහ බලාගාරයේ සැබෑ නිෂ්පාදන වියදම සැඟවීමට ගන්නා උත්සාහයය. වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගමේ බළලා මල්ලෙන් එළියට පනින්නේ 2018 මාර්තු 09 දින එවන ලද ලිපියකින්ය. එහි සඳහන් වන්නේ වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම විදුලි මිලදී ගැනීමේ ගිවිසුම සාකච්ඡා කිරීමට අකමැති බව විදුලිබල මණ්ඩලයට දන්වා එවීමය. එමෙන්ම අවශ්‍ය නම් Heart Rate  එක 7000 සිට 6895 දක්වා අඩු කිරීමටත් බලාගාරයේ විදුලිජනන ප්‍රමාණය මෙගාවොට් 270 සිට 275 දක්වා වැඩි කිරීමටත් කැමති බව දැන්වීමය. මෙය සැබැවින්ම ගිවිසුම උල්ලංඝනය කිරීමක් නොවන්නේද? අනෙක් අතින් සැලකිය යුතු කරුණක් වන්නේ මෙම විදුලි බලාගාරය සඳහා ටෙන්ඩර් කැඳවන්නේ මෙගාවොට් 300ක විදුලි බලාගාරයක් ලෙස වුවත් සමාගම ඒ වනවිටත් නිෂ්පාදනය කර ඇති විදුලි ධාරිතාව මෙගාවොට් 270ක් පමණක් බවය.

කෙසේ වුවත් 2018.10.14 දින ලංවිම සාමාන්‍යාධිකාරිවරයා වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගමට දන්වා ඇත්තේ අන්තර්කාලීන විසඳුමක් ලෙස විදුලිය මිලදී ගැනීමෙහි ඇති පරාමිතීන් සඳහා නව අගයන් යෝජනා කර ඇතද මේ දක්වාම වෙස්ට් කෝස්ට් සමාගම ඒ කෙරෙහි කිසිදු නැඹුරුවක් දක්වා නැති බවය.

විදුලිබල මණ්ඩලය පවසන ආකාරයට මෙම හේතුව නිසා විදුලිබල මණ්ඩලය අහිමිව ඇති මුදල් රුපියල් බිලියන 50 ඉක්මවා යනු ඇත. රුපියල් බිලියන 50ක් යනු සුළුපටු මුදලක්ද නොවේ. විදුලිබල මණ්ඩලයට එල්ටීඑල් සමාගමෙහි කොටස් අයිතිය 63%කි. එහෙත් එල්ටීඑල් සමාගම හෝ එහි අනුබද්ධ සමාගම් ගන්නා කිසිදු තීන්දුවකට එරෙහිවීමට හෝ වෙනස් කිරීමකට ශක්තියක් ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලයට මේ දක්වාම ලැබී නැත. මේවායේ තීන්දු තීරණ ගන්නේ යූ.ඩී. ජයවර්ධන, මරික්කාර්, රවීන්ද්‍ර පිටිගල වැනි නිලධාරීන් පිරිසක් විසිනි. ඔවුන්ට මේ සා බලයක් ලැබී ඇත්තේ කාගේ හයියෙන්ද? අවම වශයෙන් ගිවිසුම් ප්‍රකාරව ඉටුකළයුතු කොන්දේසි ඉටුකිරීම පවා මේ අය පැහැර හැරීම ගැන විදුලිබල මණ්ඩලය අමාත්‍යාංශයට කියන්නේ මොනවාද?

එල්ටීඑල් හා ඊට අනුබද්ධ සමාගම්හි සිදුවන්නේ අන්ත දූෂිත ක්‍රියාකාරකම්ය. ඒවායේ ප්‍රධාන නිලධාරීන් නීල හොරුන්ය. ඔවුහු රිසිසේ මුදල් ගසා කති. මේ ගැන රාවය පුවත්පතින් ඇති තරම් තොරතුරුද හෙළිදරව් කර තිබෙන මුත් වගකිවයුත්තන් ඒවා ඇසූ නුදුටුව සිටීමම මේ නීල හොරුන්ට උඩගෙඩි දීමකි. ඒ අතරේ කෙරවළපිටියේම ඉදිකිරීමට යෝජිත තවත් මෙගාවොට් 300ක විදුලි බලාගාරයක් ඉදිකිරීමේ කොන්ත්‍රාත්තුව ටෙන්ඩර් පටිපාටියෙන් තොරවම මෙම සමාගමට ලබාදීමට විෂය භාර ඇමති රවි කරුණානායක යෝජනා කර තිබේ. සැබෑ ලෙස නම් සිදුවිය යුත්තේ දැනටමත් විදුලිබල මණ්ඩලය සමග එකඟ වී ඇති ගිවිසුම් කොන්දේසි උල්ලංඝනය කරමින් සිටින එල්ටීඑල් හා එහි අනුබද්ධ සමාගම්වලට විදුලිබල මණ්ඩලයේ කිසිදු ටෙන්ඩරයකට ඉදිරිපත්වීමම අවහිර කිරීමය. එනම් ඔවුන් මේ වනවිටත් බ්ලැක් ලිස්ට් වී ඇති බැවිනි.
(වෙස්ට් කෝස්ට් ආයතනය හා ලංකා විදුලිබල මණ්ඩලය අතර උක්ත ප්‍රශ්නය උදෙසා හුවමාරු වූ ලිපි ඇසුරින් මෙම ලිපිය සකස් කෙරිණි.)