රාවය

චීන ආර්ථිකය ප‍්‍රපාතයට

චීන ආර්ථිකය ප‍්‍රපාතයට

එස්. නන්දලාල්

ලෝක ව්‍යාපාරික ප‍්‍ර ජා ව ගේ වි ශ් වා ස ය දිනාගැනීිම සඳහා සහ ආයෝජකයන් කලබල වීම වළක්වා ගනු වස් චීන බලධාරීන් අනුගමනය කරමින් ගන්නා ලද සියලූ පියවර ව්‍යර්ථ කරමින් පසුගිය සඳුදා චීනයේ කොටස් වෙළෙඳපොළ තියුණු ප‍්‍රපාතාකාර බැස්මක් පෙන්වීය.

පසුගිය ජුනි මස මැද භාගයේ සිට පූර්වයේ වසරක කාලසීමාවක් තුළ චීන කොටස් වෙළෙඳපොළ 150%ක් වැනි විශාල වර්ධනයක් පෙන්විය. කොටස් වෙළෙඳපොළට පෞද්ගලික ආයෝජකයන් බහුල වශයෙන් පිවිසීිම සිදුවීමත් චකී‍්‍රයව සිදුවෙමින් පැවතිණි. බොහෝ දේශීය ආයෝජකයන් ඊට ඇදී ආවේ ණය වෙමිනි. එහෙත් කොටස් වෙළෙඳපොළේ අලෙවියට ඉදිරිපත් කැරුණු ඇතැම් කොටස් වැඩි ඵලදාවක් ලබාදෙන නමුත් අවදානම්සහගත ඒවා බව දැන් අනාවරණය වෙමින් පවතී.

පසුගිය 11 චීන රජය සිය මුදල් ඒකකය වන යුආන් පහත හෙළී ය. එයින් වෙළෙඳපොළේ අර්බුදයක් නිර්මාණය විය. එය තවදුරටත් වර්ධනය කරමින් ඊට පසුදා එය නැවත පහළ දමන ලදි. මේ වනවිට යුආනයක අගය දළ වශයෙන් ඇඩො 0.158කි. කලින් පැවැතියේ 0.161 මට්ටමේ ය. මේ පසුගිය විසි වසරක කාලයක් තුළ යුආනයේ අගය එක් දිනක් තුළ විශාලතම පහළ දැමීමය. එක ළග දින දෙකක් තුළ මෙවැනි පහළ දැමීමක් එරට මෑත ඉතිහාසයේ කිසිදා සිදු ව නොමැත.

චීනයේ ලොව දෙවන විශාලතම ආර්ථිකය වන අතර ආසියාවේ විශාලතම ආර්ථිකය වේ. රටක ආර්ථිකයක විශාලත්වය මනිනු ලබන්නේ එරට දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ අගය අනුව ය. එම අගය ඇඩො ටි‍්‍රලියන 18.125 වන අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය ප‍්‍රථම ස්ථානයේ වන අතර, එම අගය 11.212 වන චීනය දෙවන ස්ථානයේ සිටියි. තුන්වැන්නා වන ජපානයේ එම අගය 4.210 වන අතර සංසන්දනාත්මක ව චීන ආර්ථිකය ඊට වඩා බොහෝ විශාල බව පැහැදිලි ය. මිලදී ගැනුම් බල සමතල (ppp)අනුව චීනය ඇඩො ටි‍්‍රලියන 18.975ක සිටිමින් 18.125 වන අමෙරිකා එක්සත් ජනපදය අබිබවා යයි. එසේම චීනය වාර්ෂික භාණ්ඩ හා සේවා අපනයනයකරුවන් අතර ප‍්‍රථම ස්ථානයේ සිටිනා රටයි. 2014 වසරේ එරට අපනයනය ඇඩො ටි‍්‍රලියන 2.252කි. යුරෝපා සංගමයේ එය 2.173ක් වූ අතර අමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ 1.610ක් විය.

මේ අනුව චීන ආර්ථකයේ සිදුවන ඕනෑම ආකාරයක වෙනස්කමක් ලෝක ආර්ථිකයට බලපෑම් ඇති කරවයි. යුආනයේ අගය පහත හෙළීමෙන් ලෝක ආර්ථිකය හරහා තරමක රැුල්ලක් පැතිර ගිය බව ඒ දිනවල විශ්ලේෂකයෝ සාධක සහිත ව පෙන්වා දුන්හ. එහෙත් එය තරමක් රැුල්ලක් ම පමණක් නොවන බව ලොව නන් දෙස කොටස් වෙළෙඳපොළ පහත වැටීමෙන් පෙන්වයි.

දකුණු කොරියාවේ, ඕස්ටෙ‍්‍රලියාවේ සහ සිංගප්පූරුවේ මුදල් ඒකකවල අගය 1%කින් පහත වැටී ඇති අතර ඩොලර් පිරිවැය වත්කම්වල අගය ඉහළ යමින් පවතියි. මෙය එවැනි සමාගම්වලට හානිදායක ය. උදාහරණයක් ලෙස චීන ගුවන් සේවාව පෙන්වා දිය හැකි ය. එය එහි ඩොලර් ණය යොදවා ඇතිි අතර ඒවා ඉහළ යනු ඇතැයි අපේක්‍ෂාවෙන් එහි කොටස්, කොටස් වෙළෙඳපොළේ විකිණීම සීමිත වෙයි.

පීපල්ස් බෑන්ක් ඔෆ් චයිනා නමින් හැඳින්වෙන එරට මහ බැංකුව යුආනයේ අගය පහත හෙ`ඵවේ කරුණු තුනක් පෙරදැරි කරගනිමින් බව බ්ලූම්බර්ග් වෙබ් අඩවියේ සඳහන්ය. 90 දශකයේ මැද භාගයේ සිදුවූ ආර්ථික අවපාතය වැනි අවපාතයක් ඇති නොවන්නට වග බලාගැනීමේ මූලික අරමුණින් යුතු ව ගන්නා ලද ඒ කි‍්‍රයාමාර්ගයෙන් ප‍්‍රාග්ධනය පිටතට ගලා යෑම අවහිිර කිරීම, විදේශ මුදල් ණයට ගන්නා අය ආරක්‍ෂා කිරීම සහ ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ යුආනයට හිමිතැන රැුක ගැනීම ඒ කරුණු තුනයි.

‘ජාත්‍යන්තර මූල්‍ය අරමුදලේ යුආනයට හිමිතැන රැුක ගැනීම’ යනු කුමක්දැයි හඳුනා ගැනීම මෙහි දීි වැදගත් ය. ලොව කිසියම් මුදල් ඒකකයක අගය දැක්වීමේ දී බොහෝ විට ‘අමෙරිකානු ඩොලරයට සාපේක්‍ෂව’ යන යෙදුම දක්නා ලැබේ. අමෙරිකන් ඩොලරය එසේ මූලික මුදල් ඒකකයක් ලෙස ගැනෙන්නේ ආවාට ගියාට නොව ලෝක බැංකුවේ අනුමැතිය ඇතිව බව මෙහිදී සැලකිල්ලට ගත යුතු ය. එලෙස අනුමත කරන ලද තවත් එවැනි මුදල් ඒකක තුනක් ඇත. යුරෝ (යුරෝපා සංගමය) ස්ටර්ලින් පවුම (බි‍්‍රතාන්‍යය) සහ යෙන් (ජපානය) ඒවා ය. යුආනය පස්වැනි සංසන්දක මුදල් ඒකකය හැටියට පිළිගන්නා ලෙස චීනය ලෝක බැංකුවට අයදුම්පතක් ඉදිරිපත් කරන්නට අපේක්‍ෂාවෙන් සිටින අතර ඒ අනුව සිය මුදල් ඒකකයේ ස්ථායිතාව ඔප්පු කරන්නට එරටට සිදුවනු ඇත.

චීන ආර්ථිකයේ ප‍්‍රපාතාකාර බැස්මට හේතුව කලක සිට පවතින මන්දගාමී බව ය යන්න සාමාන්‍ය පිළිගත් මතය වෙයි. එහෙත් අප‍්‍රකට කරුණු ද තිබේ. ඉන් එකක් වන්නේ කොටස් වෙළෙඳපොළෙන් මිල දී ගන්නට එන ආයෝජකයන්ට පහසුකම් සැලසීමට එරට වාණිජ බැංකුවලට ධාරිතාවක් නොතිබීම ය. එරට මහ බැංකුව ඒ තත්ත්වය වටහා ගෙන ණයදීම උත්තේජනය කළා නම් තත්ත්වය වෙනස් වන්නට ඉඩ තිබූ බව බීබීසීයේ ආර්ථික විශ්ලේෂක ඇන්ඩෘ වෝකර් පෙන්වා දෙයි. ප‍්‍රතිඵලය වූයේ කොටස් පිවිසෙන වෙළඳපොළට ආයෝජක යන් සිමාවීමයි. එනිසා මේ පිළිබඳ වගකීමක් චීන මහ බැංකුවට ද පැවරෙන බව කිව යුතු ය.

ඔහුට අනුව කොටස් වෙළෙඳපොළ කඩා වැටීමට වඩා චීන ආර්ථිකයට බලපාන්නේ යුආන් අගය පහත හෙළීමයි. අපනයනකරුවන්ට ඉන් සහන සැලසුණද ආනයනයේ දී එය කි‍්‍රයාත්මක වනු ඇත්තේ අනෙක් අතට ය. චීන ආර්ථික අවපාතය මේ අනුව පොදු වශයෙන් ලොව භාණ්ඩ හා සේවා වෙළෙඳපොළටත් විශේෂිත වශයෙන් ෆොසිල ඉන්ධන සහ තඹ වෙළෙඳපොළටත් බලපා තිබේ. ජුනි මාසයේ රන් මිල පහත වැටෙන්ට ද හේතුව මේ අවපාතය බව පැවසේ. කෙසේ වෙතත් රන් යනු ස්ථායී ආයෝජනයක් ලෙස සැලකෙන නිසා රන් වෙළෙඳපොළ දැන් යථා තත්ත්වයට පැමිණ තිබේ.
අමෙරිකන් ඩොලරයේ ද සු`ඵ අඩුවීමක් දක්නා ලැබිණි. යෙන් සහ ස්විස් ෆ‍්‍රෑන්ක් මිල පහත නොවැටිණි.

ලොව පුරා ප‍්‍රධාන මිල දර්ශකවල පහත වැටීමක් හදිසියේ සිදුවිණි. ඒවා 2% සිට 5% දක්වා විය. තත්ත්වය දරාගන්නට නොහැකි වූ තැන ඇතැම් ප‍්‍රමුඛ ආයෝජකයන් කළේ තාවකාලික ව කොටස් වෙළෙඳපොළෙන් ඉවත්ව යෑමයි.

කොටස් වෙළෙඳපොළ තදින්ම පහතගිය ‘ක`ඵ සඳුදා’ නමින් හැඳින්වෙන පසුගිය 24දාට පසු දින චීන මහ බැංකුව කළේ පොලී අනුපාත 0.25%කින් පහත හෙළීමයි. ඒ කඩා වැටෙමින් පවතින ආර්ථිකය තවදුරටත් සාමාන්‍ය තත්ත්වයෙන් පවත්වා ගැනීම සඳහා ය. එය ප‍්‍රතිඵලදායක බව එදාම පෙනී ගිය අතර අමෙරිකාවේ ඩෝ ජෝන්ස් හැර අනෙක් දර්ශක කිහිපයකම නැග්මක් දකිය හැකිවිණි. ඒ අතර ලන්ඩනයේ එෆ්ටීඑස්ඊ, ජර්මනියේ ඞීමැක්ස්, පැරිසියේ පැරිස් කැක් ප‍්‍රමුඛ ය. එහෙත් පසුදා ඒ කියන්නේ 26 බදාදා වාර්තා වූයේ ඒ නැවතත් මිල දර්ශක පහත වැටී ඇති බවයි.

චීන ආර්ථිකයේ වෙනස්කම් අපට බලපාන්නේ අප චීනයෙන් විශාල ලෙස ණය ගෙන ඇති බැවින් සහ චීනය අප රටේ මහා පරිමාණ ව්‍යාපෘති කිහිපයක මුදල් ආයෝජනය කළ සහ කරන්නට අපේක්‍ෂාවෙන් සිටින රටක් වශයෙනි. චීන ආර්ථිකය කඩා වැටුණහොත් අප එරටින් ලබා ගන්නා පහසුකම්වලට අයකෙරෙන පොලී ඉහළ යෑමෙන් අප ද අසීරුවට පත්වන්නට ඇති ශක්‍යතාව වැඩි ය.