ප්‍රසාද් නිරෝෂ බණ්ඩාර

බටහිර සෞන්දර්යය ඉතිහාසයේ පමණක් නොව, බටහිර ශිෂ්ටාචාරයේ සම්භාව්‍ය යුගය ද ග්‍රිීසිය පදනම් කොට ගොඩනැඟී ඇතැ’යි කීම සාවද්‍ය නැත. මිසරයෙන් හා මෙසපොතේමියාවෙන් උකහාගත් සභ්‍යත්වය ග්‍රීකයින් අත විශ්මයසහගත ලෙස පරිපූර්ණත්වයට පත්වූ අයුරුිබර්ට්‍රන් රසල්’ පඬිවරයා තම බටහිර දර්ශන ඉතිහාසය නම් මහැඟි කෘතියේ මෙසේ පෙන්වා දෙයි.


“සමස්ත ඉතිහාසයෙහි, ග්‍රීසියේ සභ්‍යත්වයේ හදිසි නැඟීම තරම් මවිතකර හා හේතු ප්‍රත්‍ය දැක්විය නොහැකි කිසිවක් නොමැත. සභ්‍යත්වය ඇති කරවන දැයින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ඒ වන විටත් අවුරුදු දහස් ගණනක් මිසරයෙහි ද මෙසපොටේමියාවෙහි ද පැවතී එම ප්‍රදේශවලින් අසල්වාසී ප්‍රදේශවලට ව්‍යාප්ත වී ගොස් තිබුණේය. එහෙත් යම් යම් අංග ග්‍රීකයින් විසින් සපයා සම්පූර්ණ කරන තෙක් ඌනව පැවැත්තේය. කලාව හා සාහිත්‍යය අතින් ඔවුන් ඉෂ්ට කරගත් දෑ සැමදෙනාම හොඳින් දනිති. එහෙත් හුදු බුද්ධිමය ක්ෂේත්‍රයන්හි ඔවුන් කළ දෑ වඩා විශිෂ්ටය. ඔවුහු ගණිතය විද්‍යාව හා දර්ශනය ද නිපදවූහ. හුදු පුරාවෘත්ත නොව, ඉතිහාසය පළමුවෙන් ලිවූහ. උරුමයෙන් ආ කිසි සාරධාර්මිකත්වයකට නොබැඳී ලෝකයේ ස්වභාවය හා ජීවිතයේ පරමාර්ථ ගැන ඔවුහු නිදහස් ලෙස විමර්ශනය කළහ. සිදුවූ දැය කොතරම් මවිතකරද යත් ඉතාම මෑතක් වන තුරු ග්‍රීක බුද්ධි ප්‍රභාව ගැන කට අයා සිටීමට හා අභිරහස් ලෙස කතා කිරීමට පමණක් මිනිස්සු පොරොන්දු වී සිටියහ.”


ග්‍රීක අර්ධද්වීපයේ බිහිවූ ග්‍රීක ශිෂ්ටාචාරය ඒජියන් දූපත්වලත් ඇනටෝලියාවේ වෙරළ දිගේත් කළු මුහුදු වෙරළ දිගේත් සිසිලියේ සහ දකුණුදිග ඉතාලියේත්, ප්‍රංශයේ දකුණු වෙරළේත් ස්පාඤ්ඤය දක්වාත් විහිදී ගියේය. සැලකිය හැකි මට්ටමේ පෞර රාජ්‍ය ගණනාවකින් යුක්ත වූ ග්‍රීසියේ ඒ ඒ පෞර රාජය සඳහා තමන්ටම අනන්‍ය ආණ්ඩුක්‍රමයන් පැවතුණි. එසේම මේ කුඩා පෞර රාජ්‍යන් අතර නිතර නිතර ගැටුම් පැවති අතර, ඊට අමතරව බාහිර රාජ්‍යයන් සමගද ගැටුම් ඇතිවිය. මෙම ගැටුම් ද ග්‍රීක දේශපාලනික සංස්කෘතික හැඩරුව සැකසීමේලා මූලික සාධකයක් විය.


මෙවන් පසුබිමක් තුළ ග්‍රීක සම්භාව්‍ය යුගය හෙළි කරන්නට, පිළිවෙළින් හිරු තුනක් පෑයුවේය. ඒ සොක්‍රටීස්, ප්ලේටෝ, සහ ඇරිස්ටෝටල්නම් දාර්ශනිකයින්ය. මේ ලිපියේ මූලික පදනම වන්නේ ඉන් ප්ලේටෝගේ හා ඇරිස්ටෝටල්ගේ සෞන්දර්යය න්‍යාය ගැන හෙවත් ඇරිස්ටෝටල් තම “කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය” (Poetics) නම් සුප්‍රකට ග්‍රන්ථය ලීවේ කලාවට එරෙහිව ප්ලේටෝ ගොඩනැගූ තර්කයන්ට පිළිතුරක් ලෙසදැ’යි තුළනාත්මකව විමසා බැලීමටයි.


ප්ලේටෝ තමාගේ සුහද මිත්‍රයෙක් බව ඇරිස්ටෝටල් කියයි. “නමුත් තමාිසත්‍යය’ සමග ඊටත් වඩා මිතුරුබව” ඔහු තවදුරටත් පෙන්වාදෙයි. මේ අනුව බලන කල ඇරිස්ටෝටල් මතවාදීව ප්ලේටෝට ප්‍රතිවිරුද්ධ බව ද ඔහුගේ අදහස් මූලිකව ප්ලේටෝගේ අදහස් සමග ගැටෙන බව ද අපට මූලික වශයෙන් අනුමාන කළ හැක. එකී කාරණය තවදුරටත් විමර්ශනය කිරීම ප්ලේටෝ, ඇරිස්ටෝටල් හා කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය යන මූලික කරුණු පිළිබඳ දළ අදහසක් ද තිබිය යුතු වේ.


ප්ලේටෝ


සම්භාව්‍ය ග්‍රීක යුගයේ විසූ මහා දාර්ශනිකයින් තිදෙනාගෙන් දෙවැන්නා වූ ප්ලේටෝ ඉන් පළමුවැන්නා වූ සොක්‍රටීස්ගේ ශිෂ්‍යයාත්, තෙවැන්නා වූ ඇරිස්ටෝටල්ගේ ගුරුවරයාත් විය. ඇතන්ස්හි පාරම්පරික රදල පවුලකට අයත්වූ ඔහු සැලකිය යුතු ධනයක් හිමිකරගෙන සිටි අයෙක්ද විය. ප්ලේටෝ ජීවත් වූ කාල පරාසය පිළිබඳ විද්වතුන් තුළ එකඟතාවක් නැති අතර, ඔහුගේ උපත ක්‍රිස්තු පූර්ව 429/427 කාලය තුළ සිදුව ඇති බවත්, මරණය ක්‍රිස්තු පූර්ව 348/347 කාලය තුළ සිදුව ඇති බවත් කියැවේ.


සොක්‍රටීස් මෙන්ම ප්ලේටෝද තම දර්ශනය බොහෝවිටිවිතණ්ඩවාදීන්ගේ’ (Sophists) අදහස්වලට එරෙහිව මෙහෙයවීය. “සත්‍ය” කියා දෙයක් ලොව නොමැති බව විතණ්ඩවාදීහු කීය. ඔවුන්ට අනුව තමා සිතන දේ තමන්ට සත්‍යයක් වන අතර, වඩා වැදගත් වන්නේ තමන් සිතන දේ අන් අය තුළ තහවුරු කිරීමේ ක්‍රමවේදයයි. නමුත් ප්ලේටෝ කීවේ පොදු සත්‍යයක් පිළිබඳ මිස එකිනෙකාට අදාළ එකක් නොවේ. ප්ලේටෝට අනුව ශරීරය හා ඒ ආශ්‍රිත හැඟීම් එකී පොදු සත්‍ය වටහා ගැනීමට බාධාවන් වන අතර, එය වටහාගත හැක්කේ “බුද්ධියට” මුල්තැන දීමෙන් පමණකි.


ප්ලේටෝ දාර්ශනිකයකු පමණක් නොව සියුම් කවිත්වයක් හිමි කලාකරුවෙක්ද විය. කවිය, එසේත් නැතිනම් කලාව පිළිබඳ (පසුවට සාකච්ඡා කිරීමට නියමිත) ඔහු හෙළුෑ දෘෂ්ටිය කවරාකාර වුවද, ඔහු සතු සියුම් කවිත්වය ඔහුගේ කෘතිවලින් පෙනෙන බව විචාරක මතයයි. එසේම ඔහුගේ පූර්වකාලීනයා වූ සොක්‍රටීස් කිසිවක් නොලියූ අතර, සොක්‍රටීස් පිළිබඳව ලෝකයට තතු දත හැක්කේද ප්ලේටෝ විසින් ලියන ලද සෑහෙන තරමක් වන සංවාද හා සෙසු ග්‍රන්ථයන් තුළිනි. මේවා බොහෝවිට ප්ලේටෝ නිර්මාණය කළ අධ්‍යාපන ආයතනය වූ ඇකඩමිය තුළ ඉගැන්වීමේදී භාවිත වූ අතර, ඒ නිසාම ඒවා අද දක්වා ආරක්ෂා වී පැවතිණි.


ප්ලේටෝගේ සමස්ත චින්තනයම වෙනස් කිරීමට තදින්ම බලපෑ මූලික සාධකයක් වූයේ සොක්‍රටීස්ගේ (ක්‍රි.පූ 470-399) මරණ දඬුවමයි. වස (අත්තන යුෂ) පානය කිරීමට සොක්‍රටීස්ට සිදුවන කාලය වන විට ප්ලේටෝ ඔහු යටතේ කාලයක් තිස්සේ අධ්‍යාපනය හදාරමින් හිටි සමීප ශිෂ්‍යයකු විය. තම ගුරුවරයා මෙන්ම ඇතන්ස් නගරයේ ශ්‍රේෂ්ඨතම පුරවැසියා, ඇතන්ස් පාලනය විසින් මේ අයුරින් මරණයට පත් කිරීම ප්ලේටෝට ඉතා සංවේදනාත්මක කාරණයක් විය. ඒ අනුවිපවතින සමාජය හා පරමාදර්ශී සමාජය අතර වෙනස පෙන්නන’ ඉතාම තීරණාත්මක තැනක් ලෙස සොක්‍රටීස්ව මරණයට පත්කිරීම ප්ලේටෝ දුටුවේය. එම මරණය මෙන්ම, සොක්‍රටීස්ගේ අදහස් ප්ලේටෝනියානු සමස්ත දර්ශනය සැකසීම කෙරේ තදින් බලපානු ලැබුවේය.


සොක්‍රටීස්ගේ මරණයෙන් පසු එක් අතකට ප්ලේටෝට ඇතන්ස් නගරය එපා විය. අනෙක් අතට, ප්ලේටෝ වැනි සොක්‍රටීස්ගේ සමීප හිතවතුන් වෙත ද යම් යම් තර්ජන එල්ල වන්නට වූ බව ඇතැම් විචාරකයෝ පෙන්වා දෙති. මේනයින් ප්ලේටෝ ඇතැන්ස් නුවර හැර ගිය අතර නැවත ඇතන්සයට පැමිණියේ වසර දහයක් පමණ ගෙවී ගිය පසුව ය.


ප්ලේටෝ විසින් ලියන ලද දාර්ශනික සංවාද විසි නවයක් පමණ අදට ඉතිරිව ඇති අතර ඊට අමතරව ඔහු විසින් ලියන ලද ලිපි දහතුනක් පමණ ද අදට ශේෂව තිබේ. එසේම ඔහුගේ මහා කෘතිය ලෙස සැලකෙනිජනරජය’ ද අදටත් ශේෂව ඇත. ප්ලේටෝ දාර්ශනික සංවාද ලියා ඇත්තේ තම ගුරුවරයා වූ සොක්‍රටීස්ගේ මරණය සදානුස්මරණීය කිරීමට බැව් ඇතැම් අය පවසති. එසේම ප්ලේටෝ විසින් රචිත සියලු කෘති කාල තුනක් යටතේ වර්ග කරමින් ඔහුගේ පෞද්ගලික ජීවිතයේ යම් අවස්ථා හා ද තුලනය කරමින් වටහාගන්නට ඇතැම් විද්වත්හු කටයුතු කර ඇත.


I) මුල් යුගයට අයත් කෘති – සොක්‍රටීස් ජීවත්ව සිටි අවසාන කාලයේ හා ඔහු මරණ දණ්ඩනයට මුහුණ දුන් කාලයට ආසන්නව ලියැවී ඇති කෘති. බොහෝ විට සොක්‍රටීස් ඉදිරිපත් කළ අදහස් හා බැඳෙන අතර මේවායේ මූලික චරිතය ලෙස නිරූපණය වන්නේ සොක්‍රටීස්ය. දාර්ශනික අතින්ට වඩා සාහිත්‍යමය අතින් මේ කෘති ඉතා වැදගත් වේ.


II) දෙවන යුගයට අයත් කෘති – ප්ලේටෝගේ විදේශ සංචාරයට අයත් කාලය තුළ ලියවූ කෘතීන් වේ. ආකෘති පිළිබඳ දර්ශනය හඳුන්වා දෙන්නේත් ක්‍රමයෙන් ගොඩනැගෙන්නේත් මේ කෘතිවල. මේ දාර්ශනික වෑයම නිසාම මුල් යුගයේ කෘතිවල තරමටම මේවායේ කලාත්මක භාවය දකින්නට නොලැබෙන අතර, පරෙස්සමට ඉදිරිපත් කරන ලද තර්ක හා ක්‍රමානුකූලව ගොඩනගන ලද දාර්ශනික න්‍යායන් දකින්නට තිබේ.


III) තෙවන යුගයට අයත් කෘති – වයසින් මුහුකුරා ගිය ප්ලේටෝ අතින් ලියවෙන ලද කෘති ය. මේ වන විට ඔහු තම දර්ශනය ගොඩනගා හමාරව සිටි අතර එකී දර්ශනය මිනිසා තුළ ව්‍යාප්ත කිරීමේ වෑයමක යෙදී සිටියේය. මේ නිසා මේ කෘතිවල ගැඹුරු අදහස් මෙන්ම කලාත්මක භාවයද එක සේ රැකී ඇත.


තම පරම රාජ්‍යය වන “යුතෝපියානු” සමාජයට කවියා හෙවත් කලාකරුවා වැද්ද නොගැනීමට ප්ලේටෝ කටයුතු කරයි. සංගීතය හා ජිම්නාස්ටික් පමණක් වැදගත් විෂයන් සේ අදාළ සමාජයේදී සැලකේ. ඔහුට අනුව කවියා නිර්මාණය කරන්නේ “ආවේශයෙන්” හෙවත් දේවානුභාවයෙනි. ඔහු නිර්මාණකරණයෙහි නියැලෙන වේලාවෙහි කවියට අධිපති මියුසස් දෙවියා කවියාගේ ප්‍රකෘති සිහිය ඉවත් කරයි. ඒ නිසා තමා රචනා කරන දෑ පිළිබඳව කවියා කිසිදු වගකීමකට බැඳී නොමැති බව ප්ලේටෝ කියයි.


එසේම කවියට මිනිසුන් නොමග යැවීමේ සුවිශේෂී බලයක් ඇති බව පවසන ප්ලේටෝ දක්ෂ සාහිත්‍යකරුවකුට ජනමතය වෙනස් කිරීමට හැකි බවද පවසයි. ඒ මගින් රටේ පාලකයින් පවා නොමග යා හැකි බව ප්ලේටෝ ජනරජයෙහි මෙසේ කාව්‍යාත්මකව ලියයි.


“අහිතකර තණබිම්වල නිදහසේ උලා කා භාරකාර පාලකයින්ගේ මනස විකෘති වෙනවාට මම කැමති නෑ..”


කෙසේවෙතත් ප්ලේටෝගේ සෞන්දර්යාත්මක අදහස් පිළිබඳව සලකා බැලීමේදී පරෙස්සමට වෙන් කර ගත යුතු කාරණා කිහිපයක් වේ.

  1. මේ යුගය වන විට තමාද අයිති වන දාර්ශනිකයින්ට සමාජය තුළ තිබුණ ස්ථානය අහිමි වී තිබීම හා ඒ වෙනුවට කලාකරුවන්ට වැදගත් තැනක් හිමිව තිබීම.
  2. සොෆොක්ලීස් වැනි නාට්‍යකරුවන්ගේ ‘සොක්‍රටීස්’ වැනි නාට්‍ය නිසා තම ගුරුවරයා වූ සොක්‍රටීස්ට විශාල ගැටලුවකට මුහුණදෙන්න සිදුවීම හා අවසන මරණ දඬුවම ද හිමිවීම.
  3. තමා ඇතුළු දාර්ශනිකයින්ට අහිමි වූ තැන සහ බලය නැවත ලබාගැනීමත්, ඔවුන් වෘත්තීමය වශයෙන් තම පෞර රාජ්‍ය තුළ නගා සිටුවීමට ප්ලේටෝට අවශ්‍ය විය.

ප්ලේටෝ ප්‍රධාන වශයෙන් විඥානවාදියෙකි. ඇරිස්ටෝටල් ඊට සාපේක්ෂකව යථාර්ථවාදියෙකැ’යි කිව හැක.


ඇරිස්ටෝටල් හා කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය


ක්‍රිස්තු පූර්ව 384දී උතුරු ග්‍රීසියේ මැසිඩෝනියාවට නුදුරින් පිහිටිිස්තගිර’ නම් කුඩා නගරයේ උපන් ඇරිස්ටෝටල් වයස අවුරුදු පහළොවේදී ප්ලේටෝගේ ඇකඩමියට බැඳී අධ්‍යාපනය ලැබීය.
තනි මිනිසකුට ග්‍රහණය කර නොහැකි පරිදි විවිධ විෂය පරාසයක් අතැඹුලක් සේ හදාළ ඇරිස්ටෝටල් එදා මෙදා තුළ ලොව තුළ විසූ දාර්ශනිකයින් හා විද්‍යාඥයින් අතර වඩාත් පෘථුල ඥානයක් හෙබි අය කීපදෙනා අතර මුල්පෙළේ වැජඹෙයි.


ඇරිස්ටෝටල් සතු වූ මේ අචින්ත්‍ය හැකියාව පිළිබඳ හෙන්රි තෝමස් නම් විචාරකයා සිදුකරන්නාවූ ප්‍රකාශයක් ආර්.එල් සිංගල් (R.L Singal) විසින් තමිඇරිස්ටෝටල් සහ භරත’ (Aristotle And Bharata) නම් මාහැඟි ග්‍රන්ථය තුළ මෙසේ උපුටාදක්වයි.


“ඔහු අදහාගත නොහැකි තරමේ පාණ්ඩිත්‍යයක් හා බුද්ධියක් ප්‍රදර්ශනය කළේය. එක් චිත්ත සන්තානයකින් ඒසා ඥාන ක්ෂේත්‍ර සංඛ්‍යාවක් අන්තර්ග්‍රහණය කළ හැකි සේ විවර කර තබාගැනීම අතිදුෂ්කර කාර්යයකි. දේශපාලනය, නාට්‍ය, කාව්‍යය, භෞතික විද්‍යාව, වෛද්‍ය විද්‍යාව, මනෝ විද්‍යාව, ජීව විද්‍යාව, ගණිතය, ඡන්දස්ශාස්ත්‍රය, තර්කශාස්ත්‍රය යන විෂයයන් ඉගෙන ගැනීමේ බලවත් පිපාසයෙන් පෙළුණ මේ තරුණ ශිෂ්‍යයා භුක්ති විඳීමට සැරසුණ නානාවිධ ආහාර වර්ගවලින් හෙබි උත්සවයේදී සන්තර්පණය වීමට සිතූ ව්‍යංජන ස්වල්පයකි. ස්වකීය විද්‍යායතනය ‘සියලු ශිෂ්‍යයින්ගේ ශරීර හා ඇරිස්ටෝටල්ගේ මොළය’ යන කොටස් දෙකින් සමන්විත වී ඇති බව ප්ලේටෝ වරෙක විහිලුවට මෙන් පවසා ඇත..” (සිංගල් ආර්.එල් – ඇරිස්ටෝටල් සහ භරත – සුරවීර ඒ.වී පරි, 24-25 පිටු)


ඇකඩමියේ දක්ෂම ශිෂ්‍යයාත් ගුරුවරයාත් අතර මතවාදී අරගල පුපුරායෑම සාමාන්‍යයෙන් විය හැකි එකක් වුවද ප්ලේටෝගේ මරණය දක්වා ඇරිස්ටෝටල්, තම මතවාද බොහෝ විට තම හිත තුළම තබා ගනිමින් ඔහු හා සමග සුහදව කටයුතු කළේය. එසේ නමුත් ඔහු ඒ කාලය තුළ ඔහු තම ගුරුවරයාගේ ගැටලුකාරී තැන් සඳහා මනෝමය වශයෙන් පිළිතුරු ගොඩනැගූ බව පෙනේ.
ඇරිස්ටෝටල් විසින් ලියන ලද ලේඛන එකසිය හැත්තෑවක් ගැන පුරාණ ග්‍රන්ථයන්හි විස්තර මුණ ගැසේ. අද වන විට ඒවායින් ඉතිරිව ඇත්තේ හතළිස් හතක් වන අතර ඒවාද සම්පූර්ණ කෘති නොවේ. ඉන් බොහෝමයක් ඔහුගේ දේශන සටහන් ය.


ඇරිස්ටෝටල් “කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය” (Poetics) ලියූවේ කවර වර්ෂයේදැයි නිශ්චිත නැත. නමුත් එය ඇරිස්ටෝටල්ගේ ජීවිතයේ අවසාන කාලයේ ලියැවී ඇතැ’යි ඇතැම් විද්වත්හු ප්‍රකාශ කරති. කාව්‍ය ශාස්ත්‍රයට අමතරව කාව්‍යය පිළිබඳව යම් යම් වගවාසගම් ඇති ටොපිකා (Topica) නම් කෘතියකුත්, අලංකාර ශාස්ත්‍රය :(Retorica) නම් කෘතියකුත් ඇරිස්ටෝටල් විසින් ලියා ඇත. එසේම අලංකාර ශාස්ත්‍රය ගැන කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය තුළ සඳහන් හෙයින් කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය අලංකාර ශාස්ත්‍රයට පසුව නිර්මාණය වී ඇතැ’යි ද සැලකේ. එසේම දැනට අස්ථානගතව ඇති මේ කෘති තුළ ද ප්ලේටෝගේ කාව්‍ය පිළිබඳ අදහස්වලට අමතරව වාගාලංකරණ ශාස්ත්‍රය හා කථිකත්වය වැනි කාරණාවන් වෙත පිළිතුරු ලබා දී ඇතැ’යි සැලකේ.


ඔක්ස්ෆර්ඞ් විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාර්ථයින් දෙදනෙකු වූ ඩීගඒ රසල් (D.A. Russell) සහ එම්ග වින්ටර්බෝටම් (M.Winterbottom) විසින් රචිත (Ancient Literary Criticism) කෘතියෙහි සඳහන් කරන පරිදි ඇරිස්ටෝටල්ගේ කාව්‍යශාත්‍රය, විවිධ නිර්වචනීය ගැටලුවලට මුහුණ දී තිබුණත් අදාළ විෂය පිළිබඳ එදා මෙදා තුර ලියන ලද වැදගත්ම කෘතිය විය හැකි බව පෙන්වා දේ.


(Aristotle’s Poetics is  probably  the  most  important  single  book  that  has  ever been written about poetry, both for what it says  and for what it has been take to  say. Various factors make it a work singularly easy to misinterpret, and  misinterpretations  have  been  just  as  seminal  in  the  development  of aesthetic theory and, at some periods, of  poetry itself as  a correct understanding of  it.

(Ancient Literary Criticism, Page – 85)


එසේම කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය වනාහි ඇරිස්ටෝල් විසින් ලියන ලද විධිමත් කෘතියක් නොව ඔහුගේ දේශන සටහන් බවට ද ඇතැම් අය තර්ක කරති. එසේම මෙම මුල් කෘතියිසිරියැක්’ භාෂාවට ද, පසුව අරාබි භාෂාවන්ටද පරිවර්තනය වූ අතර පසුව එකී පරිවර්තන හරහා නැවතත් ලෝකයේ විවිධ භාෂාවන්ට පරිවර්තනය වූ අතර පසුකාලින නැවතත් ග්‍රීක භාෂාවට පවා පරිවර්තනය වන්නේ ඒ අරාබි පරිවර්තනයන් ය. මේ හේතුවෙන් කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය එදා මෙදාතුර ලෝකයේ නන් දෙස කලාවට හා සෞන්දර්යයට බලපෑ ආකාරය පැහැදිලි අතර, තවත් අතකට මුල් කෘතිය අස්ථානගතවී මෙකී පරිවර්තන හරහා එය ලෝකය හඳුනා ගැනීමේදී ඇතැම් සංකල්ප පිළිබඳ ඇරිස්ටෝටල් දැක්වූ මුල් අර්ථකථන සංධිග්ධතාවට ලක්වී ඇති බවටද අදහසක් ඇත.
කාව්‍ය ශාස්ත්‍රය කෘතිය තුළ ප්‍රධාන වශයෙන් කථිකාවට භාජනය වන කාරණා මූලික වශයෙන් කොටස් කීපයකට බෙදා දැක්විය හැකියි.


I) Theoria – දැනුම ලබාගැනීම
II) Praxis – ක්‍රියාවන්
III) Poiesis – නිර්මාණකරණය


මීට අමතරව පරම ආකෘතිය (Ideal form) සහ අනුකරණය (Mimesis) වගේ වැදගත් කාරණා රාශියක් පිළිබඳ කෘතියෙහි ප්‍රාමාණික විස්තරයක් දැකිය හැක.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here